ÂCURRÎ

الآجري
Müellif:
ÂCURRÎ
Müellif: ORHAN ÇEKER
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 18.09.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/acurri
ORHAN ÇEKER, "ÂCURRÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/acurri (18.09.2019).
Kopyalama metni
Bağdat köylerinden Âcur’da doğdu. Tahsilini Bağdat’ta yaptı ve 330 (941) yılına kadar orada kaldıktan sonra Mekke’ye gidip yerleşti. 1 Muharrem 360 (4 Kasım 970) tarihinde seksen (bir rivayete göre doksan altı) yaşında iken Mekke’de vefat etti.

Hadis münekkitlerinin, hadisteki güvenilirliğini sadûk*, sika* gibi terimlerle ifade ettikleri hâfız* hadis imamı Âcurrî, Ebû Müslim el-Keccî, Ebû Şuayb el-Harrânî, İbn Ebû Dâvûd, Ebü’l-Kāsım el-Begavî ve İbn Nâciye başta olmak üzere birçok hocadan ders aldı. En önemli talebeleri arasında Ḥilyetü’l-evliyâʾ müellifi Ebû Nuaym el-İsfahânî ve tanınmış Mâlikî muhaddis ve fakihi Ebû Muhammed el-Asîlî’yi zikretmek gerekir. Özellikle ilk kaynakların Şâfiî olduğunu kaydettikleri Âcurrî’nin fıkhî görüşleri bazı Hanbelî fıkıh kitaplarında geçmekte ve bundan dolayı Hanbelî tabakat âlimlerinin bir kısmı eserlerinde biyografisine yer vererek onu kendi mezhep âlimlerinin önde gelenlerinden saymaktadırlar. Gerçekte ise, meselâ Kitâbü’ş-Şerîʿa ve Aḫlâḳu’l-ʿulemâʾ gibi eserleri incelendiğinde Âcurrî’nin mukallit değil, müctehid bir âlim olduğu ve mezhep taassubuna karşı çıktığı görülür.

Eserleri. Âcurrî’nin kırka yakın eserinden en önemlileri şunlardır: 1. Ahlâku’l-ulemâ (Kahire 1931). 2. Ahbâru Ömer b. Abdilazîz. Dr. Abdullah Abdürrahim Useylan tarafından neşredilmiştir (Beyrut 1980). 3. Tahrîmü’n-nerd ve’ş-şatranc ve’l-melâhî. Ömer Garâme el-Amravî eseri notlarla neşretmiştir (Riyad 1400). 4. en-Nasîha. İbn Müflih el-Hanbelî, üç cilt halinde basılan Kitâbü’l-Fürû (1339/1921) adlı önemli eserinde, Âcurrî’nin bu kitabından nakiller ve alıntılar yaparak bazı fıkhî görüşlerine yer vermiştir. 5. Kitâbü’ş-Şerîʿa. Muhammed Hâmid el-Fıkī tarafından neşredilen (Kahire 1369; Beyrut 1403/1983) bu eserde İslâm inancının esasları Kur’an ve Sünnet’in ışığında ele alınarak sapık fırkaların görüşleri tenkit ve reddedilmiştir. 6. et-Tasdîk bi’n-nazar ilallahi Teâlâ fi’l-âhire. Eseri Semîr b. Emîn ez-Züheyrî neşretmiştir (Beyrut 1408/1988). 7. Aḫlâḳu hameleti’l-Ḳurʾân. Muhammed Amr b. Abdüllatîf’in tahkikiyle Beyrut’ta (1406) ve ayrıca Abdülazîz b. Abdülfettâh el-Kārî’nin tahkikiyle Medine’de (1408/1987) yayımlanmıştır. 8. Kitâbü’r-Rüʾye. Muhammed Gıyâs el-Canbâz tarafından neşredilmiştir (Riyad 1405). 9. Kitâbü’l-Gurebâ. Bedr el-Bedr tarafından Küveyt’te neşredilmiştir.

Diğer başlıca eserleri de şunlardır: el-Erbaʿûn (Erbaʿûne ḥadîs̱en); es-Semânûn; Farzu talebi’l-ilm; Vuṣûlü’l-müştâḳīn ve nüzhetü’l-müstemiʿîn; Edebü’n-nüfûs; el-Fevâidü’l-müntehabe; et-Teheccüd; et-Teferrüd ve’l-uzle; Hüsnü’l-hulk; eş-Şübühât; Ahkâmü’n-nisâ; Muhtasarü’l-fıkh; Fazlü’l-ilm; Ahlâku ehli’l-bir ve’t-takvâ; et-Tevbe; er-Risâle ilâ ehli Bagdâd; Şerhu Hadîsi’l-erbaîn; Şerhu Kasîdeti’s-Sicistânî; Sıfatü kabri’n-Nebî; Evsâfü’s-seba; Cüzün fîhi hikâyâtü’ş-Şâfiî ve gayruh; Tagyîrü’lezmine; Firdevsü’l-ilm.

BİBLİYOGRAFYA
İbnü’n-Nedîm, el-Fihrist (nşr. Rızâ Teceddüd), Tahran 1391/1971, s. 268; İbn Hayr, Fehrese (nşr. F. Codera – J. R. Tarrago), Sarakosta 1893 ⟶ Kahire 1382/1963, s. 72, 154-156, 285-286; Sem‘ânî, el-Ensâb (nşr. Abdurrahman b. Yahyâ el-Yemânî), Haydarâbâd 1961-66 ⟶ Beyrut 1400, 1980, I, 94; Yâkūt, Muʿcemü’l-büldân, Beyrut, ts. (Dârü’l-Kitâbi’l-Arabî), I, 5; İbn Hallikân, Vefeyât (nşr. İhsan Abbas), Beyrut 1968-72, IV, 292-293; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XVI, 133-136; a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, Haydarâbâd 1375-77/1955-58, III, 936; Safedî, el-Vâfî, II, 373-374; Sübkî, Ṭabaḳātü’ş-Şâfiʿiyye (nşr. Mahmûd Muhammed et-Tanâhî v.dğr.), Kahire 1383-96/1964-76, III, 149; Fâsî, el-İkdü’s-semîn (nşr. Fuâd Seyyid), Kahire 1378-88/1958-69, II, 3-5; Uleymî, el-Menhecü’l-ahmed (nşr. M. Muhyiddin Abdülhamîd), Beyrut 1403/1983, II, 65-66; Hediyyetü’l-ârifîn, II, 46-47; Kettânî, er-Risâletü’l-müstetrafe (nşr. Muhammed el-Muntasır), Dımaşk 1383/1964, s. 42, 43, 44, 53, 102, 104, 112, 166; Sezgin, GAS, I, 194-195; Müneccid, Muʿcem, V, 7-8.
Bu madde ilk olarak 1988 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1. cildinde, 329 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.