BÛSELİK

BÛSELİK
Müellif: ALÂEDDİN YAVAŞÇA
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 22.08.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/buselik
ALÂEDDİN YAVAŞÇA, "BÛSELİK", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/buselik (22.08.2019).
Kopyalama metni

Türkçe’ye Farsça’dan girmiş olan kelime pûselik şeklinde de kullanılmaktadır.

Bûselik Perdesi. Portenin, sol anahtarına göre üçüncü çizgisi üzerine yazılan si notasının adıdır.

Bûselik Makamı. Tarihi çok eskilere dayanır. Yerinde bûselik beşlisine a) hüseynîde hicaz dörtlüsü b) hüseynîde kürdî dörtlüsü ilâvesiyle meydana gelen iki çeşit dizisi vardır. Donanımına herhangi bir ârıza işareti yazılmaz. Makamın güçlüleri hüseynî ve çârgâh perdeleri, durağı dügâh perdesidir. Çıkıcı seyreder. Batı mûsikisindeki la minör gamına çok yakındır.

Bûselik dörtlüsü veya beşlisi, bûselik makamının dışında birçok birleşik makamın yapısında da yer alır. Bunlardan acem-bûselik, arazbar-bûselik, bayatî-bûselik, bayatî-araban-bûselik, bûselik-aşiran, evç-bûselik, gerdâniye-bûselik, hicaz-bûselik, hicazkâr-bûselik, hisar-bûselik, mâhur-bûselik, muhayyer-bûselik, nevâ-bûselik, sabâ-bûselik, şehnaz-bûselik, tâhir-bûselik kendi adını taşıyan birleşik makamlardır. Bûselik ismi kullanılmayan, ancak bünyesinde, yerinde veya şed (transpoze) olarak bûselik dörtlü veya beşlisi bulunduran nihâvend, sultânîyegâh, ferahfezâ vb. makamlar da vardır.

Bûselik makamına örnek olarak Itrî’nin, “Her gördüğü perîye gönül mübtelâ olur” mısraı ile başlayan hafîf usulündeki bestesi, Sultan III. Selim’in, “Bir pürcefâ hoş dilberdir” mısraı ile başlayan yürük aksak şarkısı ve İsmâil Dede Efendi’nin din dışı sahadaki ilk bestesi olan ağır aksak semâi usulündeki, “Zülfündedir benim baht-ı siyâhım” mısraı ile başlayan şarkısı gösterilebilir.


BİBLİYOGRAFYA

, I, 33, 37, 75-76; IV, 206-207.

, s. 19.

, I, 164-165.

Hormoz Farhat, “Būsalı̄k”, , IV, 568.

Bu madde ilk olarak 1992 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 6. cildinde, 467-468 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.