« Madde sayfasına git

CEVDET PAŞA ile İLİŞKİLİ MADDELER

Döneminde çeşitli görevler yaptığı padişah
ABDÜLMECİD
Osmanlı padişahı (1839-1861).
Döneminde çeşitli görevler yaptığı padişah
ABDÜLAZİZ
Osmanlı padişahı (1861-1876).
Döneminde çeşitli görevler yaptığı, talebi üzerine Ma‘rûzât isimli eserini yazarak takdim ettiği padişah
ABDÜLHAMİD II
Osmanlı padişahı (1876-1909).
Oğlu
ALİ SEDAD
Türk mantıkçısı ve fikir adamı.
Kızı
FATMA ALİYE HANIM
İlk Türk kadın romancı ve yazar.
Hocası
VİDİNLİ MUSTAFA EFENDİ
Osmanlı âlimi, müderris.
Hocası
SÜLEYMAN FEHÎM
Divan şairi.
Hocası
KARA HALİL EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı.
Sohbetlerine katıldığı mutasavvıf
KUŞADALI İBRÂHİM EFENDİ
Halvetî-Şâbâniyye tarikatının Kuşadaviyye kolunun kurucusu.
Mes̱nevî okuyarak mesnevîhanlık icâzeti aldığı hocası
MURAD NAKŞİBENDÎ
Nakşibendî şeyhi, mesnevîhan.
Talebesi
SELİM SÂBİT EFENDİ
Türkiye’nin ilk çağdaş eğitim bilimcisi.
Mecelle çalışmaları sebebiyle kendisine muhalif olan şeyhülislâm
HASAN FEHMİ EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı.
Adliye nâzırı olarak Yıldız Mahkemesi’ndeki yargılanmasında önemli rol oynadığı kişi
MİDHAT PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Ailece tanıştığı ve kızı Fatma Aliye Hanım vasıtasıyla yazıya döktüğü görüşlerini Mâbeyn’e arzettiği şarkiyatçı
GÜLNAR HANIM
Türkler’e dostluğu ve İslâmiyet’e saygısı ile Türkiye’de çok sevilmiş Rus şarkiyatçısı.
Şiirlerini örnek alan çağdaşı şair
ZİYÂ PAŞA
Tanzimat devri devlet ve fikir adamı, gazeteci ve şair.
Tezâkir adlı eserini yeni harflerle neşreden ilim adamı
BAYSUN, Mehmet Cavit
Türk tarihçisi.
Hakkında bir biyografi kaleme alan ilim adamı
EBÜL‘ULÂ MARDİN
Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi Türk hukukçusu.
Kendisinden sonra vak'anüvis olan ve Tezâkir adlı eserini oluşturan notlarını tezkireler halinde yolladığı kişi
AHMED LUTFİ EFENDİ
Osmanlı vak‘anüvis ve şairi.
Ma‘rûzât'ın bir kısmını yayımlayan kişi
AHMED REFİK ALTINAY
Son devir Türk tarihçisi.
Tarih felsefesi ve metodolojisinde tesirinde kaldığı kişi
İBN HALDÛN
Meşhur tarihçi, sosyolog, filozof, siyaset ve devlet adamı.
TÂRÎH-i CEVDET
Ahmed Cevdet Paşa’nın (ö. 1895) Osmanlı tarihine dair meşhur eseri.
Tanınmış örneklerinden birini verdiği tarih yazım türü
KISAS-ı ENBİYÂ
Peygamberlerin hayat hikâyelerini ve tebliğ faaliyetlerini anlatan eserlerin genel adı.
BELÂGAT-ı OSMÂNİYYE
Ahmed Cevdet Paşa’nın (ö. 1895) Osmanlı Türkçesi’nin belâgat kurallarına dair eseri.
Mİ‘YÂR-ı SEDÂD
Ahmed Cevdet Paşa’nın (ö. 1895) mantık kitabı.
Pîrîzâde Mehmed Sâhib Efendi'nin yarım kalan tercümesini tamamlayarak yayımını sağladığı eser
MUKADDİME
İbn Haldûn’un (ö. 808/1406) tarih felsefesini, içtimaî ve beşerî ilimleri temellendirdiği toplum metafiziğine dair eseri.
Üzerine şerh yazdığı eser
eş-ŞÂFİYE
İbnü’l-Hâcib’in (ö. 646/1249) Arap sarfına dair muhtasar eseri.
Farklı rivayetlerini toplayarak tek bir metin haline getirip tercüme ettiği edebî metin
HİLYE
Bilhassa Hz. Peygamber’in fizikî özellikleri, bunları anlatan edebî eserler ve aynı konuda hüsn-i hatla yazılmış levhalar için kullanılan terim.
1774-1826 yılı olaylarını yazmak üzere üstlendiği görev
VAK‘ANÜVİS
Osmanlı Devleti’nde resmî tarihçiler için kullanılan unvan.
Üyesi olduğu meclis
ŞÛRÂ-yı DEVLET
1868’de idarî yargı ve danışma organı olarak kurulan meclis.
Kuruluşunda rol oynadığı müessese
ENCÜMEN-i DÂNİŞ
Türkiye’de Tanzimat’tan sonra Batı’daki benzerleri yolunda kurulan resmî ilk akademik müessese.
İlk nâzırı olarak görev yaptığı nezâret
ADLİYE NEZÂRETİ
Osmanlı Devleti’nde Avrupa tarzında teşkil edilen ve bugün Adalet Bakanlığı’na tekabül eden kuruluş.
Nâzırı olduğu nezâret
EVKĀF-ı HÜMÂYUN NEZÂRETİ
Osmanlı ülkesinde bulunan bütün vakıfların idaresinden, mülhak ve diğer vakıfların denetiminden sorumlu olan kurum.
Nâzırı olduğu nezâret
MAÂRİF-i UMÛMİYYE NEZÂRETİ
Osmanlı Devleti’nde 1857’de kurulan ve Cumhuriyet döneminde Maarif Vekâleti adını alan teşkilât.
Nâzırı olduğu nezâret
DAHİLİYE NEZÂRETİ
Osmanlı Devleti’nde 1836’da kurulan ve Cumhuriyet döneminde İçişleri Bakanlığı adını alan teşkilât.
Hazırlanmasında etkin rol oynadığı kanun mecmuası
MECELLE-i AHKÂM-ı ADLİYYE
Osmanlı Devleti’nde 1868-1876 yılları arasında hazırlanan ve daha çok borçlar, eşya ve yargılama hukuku esaslarını içeren kanun.
Hazırlanmasında etkin rol oynadığı kanunnâme
ARAZİ KANUNNÂMESİ
Tanzimat döneminde hazırlanan Osmanlı arazi kanunu.
Adliye nâzırlığından önce başkanlık ettiği devlet kurumu
DÎVÂN-ı AHKÂM-ı ADLİYYE
Tanzimat döneminde kurulan ilk Osmanlı temyiz mahkemesi.
Kurucu müdür olarak görev yaptığı ve nizamnâmesini hazırladığı eğitim kurumu
DÂRÜLMUALLİMÎN
Osmanlı Devleti’nde 1848-1924 yılları arasında faaliyet gösteren erkek öğretmen okullarına verilen ad.
Kuruluşunda rol oynadığı şirket
ŞİRKET-i HAYRİYYE
Boğaziçi’nde yolcu taşımak amacıyla kurulan ilk yerli anonim şirket.
Yayımlanmasında etkin rol oynadığı resmî yayın
DÜSTUR
Tanzimat’tan sonra Osmanlı Devleti’nde ve kuruluşundan itibaren Türkiye Cumhuriyeti’nde kabul edilen kanun, nizamnâme ve diğer hukukî mevzuatı bir araya getiren resmî külliyat.
Yayımını başlattığı cerîde
CERÎDE-i MEHÂKİM
Osmanlı Devleti Adliye Nezâreti’nin yayın organı.
Dâhiliye nâzırlığı sırasında ihdas ettiği resmî kayıt sistemi
SİCİLL-i AHVÂL DEFTERLERİ
Osmanlılar’da devlet memurlarının sicil kayıtlarını içine alan defterlerin adı.
Doğduğu yer
LOFÇA
Kuzeybatı Bulgaristan’da tarihî bir şehir.
Kadılık yaptığı yer
GALATA
İstanbul’da tarihî bir semt.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.