EBÛ ABDURRAHMAN es-SÜLEMÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi

EBÛ ABDURRAHMAN es-SÜLEMÎ

أبو عبد الرحمن السلمي
Müellif:
EBÛ ABDURRAHMAN es-SÜLEMÎ
Müellif: MUHSİN DEMİRCİ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1994
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.10.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-abdurrahman-es-sulemi
MUHSİN DEMİRCİ, "EBÛ ABDURRAHMAN es-SÜLEMÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-abdurrahman-es-sulemi (24.10.2021).
Kopyalama metni

Hz. Peygamber’in vefatından önce doğduğu bilinmektedir. Babası sahâbî olup kendisi Kûfeli tâbiîlerin ikinci tabakasında yer alır.

Kur’ân-ı Kerîm’in tamamını Hz. Osman’dan dinlemiş, Kur’an’la ilgili sorularının devam etmesi sebebiyle Hz. Osman’ın ona, “Sen benim halkın işleriyle meşgul olmamı engelliyorsun, Zeyd b. Sâbit’e git” dediği için Zeyd’den ders almaya başlamış ve tam on üç yıl süre ile (veya on üç defa) Kur’an’ı ona arzetmiştir. Kur’an ve kıraat ilimlerinde ayrıca Hz. Ali, Übey b. Kâ‘b, Abdullah b. Mes‘ûd’dan faydalanmıştır. Zehebî, Şu‘be b. Haccâc’dan nakledilen ve onun Hz. Osman ve İbn Mes‘ûd’dan herhangi bir şey öğrenmediğini ifade eden rivayetin doğru olmadığını, Hz. Osman’dan naklettiği hadisin Buhârî’nin el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’inde yer alması ve kıraate dair eserlerde kaydedilen bilgiler karşısında bu iddianın kabul görmediğini söylemiştir (Aʿlâmü’n-nübelâʾ, IV, 269; Târîḫu’l-İslâm, s. 558).

Hz. Osman’ın mushaf nüshalarını çoğalttırmasından sonra Kûfe’ye gönderilen nüshaya uygun olarak bu şehirde Kur’an öğretimiyle görevlendirilen ilk âlim olduğu anlaşılan Ebû Abdurrahman (İbn Mücâhid, s. 68) Kûfe Mescidi’nde kırk yıl Kur’an dersleri vermiş, Hz. Peygamber’in, “Sizin en hayırlılarınız Kur’an’ı öğrenen ve öğretenlerinizdir” (Buhârî, “Feżâʾilü’l-Ḳurʾân”, 21) meâlindeki hadisini zikrederek kendisini çok uzun süre Kur’an öğretimine bağlayan gücün bu hadis olduğunu belirtmiştir. Oğluna Kur’an dersleri verdiği Amr b. Hureys’in gönderdiği hediyeleri derhal geri çevirerek Allah’ın kitabını ücretle okutmadığını söylemiş, yine Kur’an öğrettiği için kendisine bir yay (veya at) hediye etmek isteyen birinin hediyesini reddettikten sonra, “Bunu keşke sana Kur’an öğretmeden önce hediye etseydin” demiştir. Bazı kaynaklarda belirtildiğine göre (meselâ bk. İbnü’l-Cezerî, I, 413) camideki derslerine önce çarşı esnafından başladığına bakılırsa Hz. Hasan ve Hüseyin, kırâat-i seb‘a imamlarından Âsım b. Behdele, Yahyâ b. Vessâb, Şa‘bî, Atâ b. Sâib gibi önemli şahsiyetler yanında kendisinden binlerce kişi Kur’an ve kıraat ilimlerinde faydalanmış olmalıdır.

Ebû Abdurrahman es-Sülemî, Hz. Ömer ve Hz. Osman başta olmak üzere Hz. Ali, Abdullah b. Mes‘ûd, Ebû Mûsâ el-Eş‘arî ve Ebû Hüreyre gibi sahâbîlerden hadis rivayet etmiş, bu rivayetlerin bir kısmı Kütüb-i Sitte’de yer almıştır. Kendisinden de İbrâhim en-Nehaî, Saîd b. Cübeyr, Alkame b. Mersed, Atâ b. Sâib vb. meşhur tâbiîler rivayette bulunmuşlardır. İbn Sa‘d, Nesâî, İbn Abdülber en-Nemerî ve Zehebî onu hadiste sika olarak kabul etmişlerdir.

Sıffîn Savaşı’nda Hz. Ali’nin yanında yer aldığı (İbn Hacer, V, 184) ve hayatının sonlarına doğru gözlerini kaybettiği belirtilen Ebû Abdurrahman 73 (692) yılında Kûfe’de vefat etmiş olup bu tarih 70 (689), 72 (691), 74 (693) ve 85 (704) olarak da zikredilmiştir.


BİBLİYOGRAFYA

Buhârî, “Feżâʾilü’l-Ḳurʾân”, 21.

a.mlf., et-Târîḫu’l-kebîr, V, 72-73.

, VI, 172-175.

, V, 37.

İbn Mücâhid, Kitâbü’s-Sebʿa (nşr. Şevkī Dayf), Kahire 1972, s. 68-69.

, IV, 191-195.

, IX, 430-431.

, I, 52-53.

a.mlf., Aʿlâmü’n-nübelâʾ, IV, 267-272.

a.mlf., Târîḫu’l-İslâm: sene 61-80, s. 556-558.

Safedî, Nektü’l-himyân (nşr. Ahmed Zeki), Kahire 1329/1911, s. 178.

, VIII, 6667.

, I, 413.

, V, 183-184.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1994 yılında İstanbul’da basılan 10. cildinde, 87 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER