EBÜ’l-ULÂİYYE

أبو العلائيّة
Müellif:
EBÜ’l-ULÂİYYE
Müellif: SÜLEYMAN ULUDAĞ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1989
Son Güncelleme Tarihi: 30.03.2019
Erişim Tarihi: 21.05.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ebul-ulaiyye
SÜLEYMAN ULUDAĞ, "EBÜ’l-ULÂİYYE", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ebul-ulaiyye (21.05.2019).
Kopyalama metni
Tarikatın kurucusu Ebü’l-Ulâ b. Ebü’l-Vefâ Ekberâbâdî 990’da (1582) Lahor civarında bir köyde doğdu. Semerkant’tan Hindistan’a göç eden bir ailenin oğlu olup soyu baba tarafından Hz. Ali’ye, anne tarafından Ubeydullah Ahrâr’a ulaşır. Küçük yaşta babası Ebü’l-Vefâ’yı ve dedesi Abdüsselâm’ı kaybettiğinden anne tarafından dedesi Feyzî b. Ebü’l-Feyz’in himayesinde yetişti ve iyi bir tahsil gördü. Aynı zamanda vali olan dedesi vefat edince onun yerine geçti. Babürlü hükümdarı Ekber Şah’ın (1556-1605) güvenini kazandı. Daha sonra Ekber Şah’ın yerine geçen Cihangir’i tebrik etmek için Agra’ya gitti ve sultanın yakın dostları arasına girmeyi başardı. Ancak bir süre sonra sultanla arası açıldığı için Agra’dan ayrılarak Ecmîr’e gitti. Burada Şeyh Muînüddin Hasan el-Çiştî’nin türbesinde inzivaya çekildi. Amcası Abdullah Ahrârî’ye intisap ederek Nakşibendiyye hilâfeti aldı. Ahrârî kendisine semâ için de icâzet verdiğinden Çiştiyye’nin ezkâr ve evrâdını Nakşibendiyye ezkâr ve evrâdı ile birleştirdi. Tarikatı Ebü’l-Ulâiyye adıyla meşhur oldu. Vefatından sonra oğulları Nûrul‘ulâ, Feyzullah ve Nûrullah ile Muhammed b. Ebû Saîd, Mün‘im b. Emân ve Efdal b. Abdurrahman gibi halifeleri Ebü’l-Ulâiyye’yi Hindistan’da yaymışlardır. Ebü’l-Ulâiyye’nin kollarından Muhammediyye, Mün‘imiyye ve Efdaliyye adı geçen bu halifelere nisbet edilmektedir. 


BİBLİYOGRAFYA

Abdülhay el-Hasenî, es̱-S̱eḳāfetü’l-İslâmiyye fi’l-Hind (nşr. Ebü’l-Hasan Ali en-Nedvî), Dımaşk 1403/1983, s. 182-183.

a.mlf., Nüzhetü’l-ḫavâṭır, V, 21-23, 337; VI, 375.

Bu madde ilk olarak 1989 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2. cildinde, 333 numaralı sayfada "ALÂİYYE" başlığıyla yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız. Bu madde en son 30.03.2019 tarihinde güncellenmiştir.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.