GAZNEVÎ, Ahmed b. Muhammed

أحمد بن محمد الغزنوي
Müellif:
GAZNEVÎ, Ahmed b. Muhammed
Müellif: AHMET AKGÜNDÜZ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1996
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 11.07.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/gaznevi-ahmed-b-muhammed
AHMET AKGÜNDÜZ, "GAZNEVÎ, Ahmed b. Muhammed", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/gaznevi-ahmed-b-muhammed (11.07.2020).
Kopyalama metni

Hayatı hakkında yeterli bilgi yoktur. Meşhur Hanefî hukukçusu Kâsânî ve Muhammed b. Yûsuf el-Alevî el-Hüseynî’den fıkıh dersleri aldı. Eserinin bir yerinde (el-Cevâhirü’l-muḍıyye, I, 315) Gaznevî’nin Ahmed b. Yûsuf el-Alevî el-Hüseynî’den (ö. 648/1250) fıkıh okuduğunu söyleyen Kureşî, bir başka yerinde (I, 355) Ahmed b. Yûsuf’un Gaznevî’den ders aldığını kaydetmektedir. Vefat tarihleri dikkate alındığında ikinci rivayetin doğru olması gerekir. Fıkıh ve usûl-i fıkıh dallarındaki derin bilgisiyle yaşadığı dönemde Hanefîler’in önde gelen âlimlerinden biri olan ve çok sayıda hukukçu yetiştiren Gaznevî Halep’te vefat etti.

Eserleri. 1. el-Muḳaddimetü’l-Ġazneviyye fi’l-fürûʿi’l-Ḥanefiyye. İbadetlere dair sekiz babdan oluşan bir el kitabı olup Süleymaniye Kütüphanesi’nde otuza yakın nüshası vardır (meselâ bk. Ayasofya, nr. 1272, 1440, 1441; Fâtih, nr. 2156; Bağdatlı Vehbi Efendi, nr. 496). Esere, İbnü’z-Ziyâ diye bilinen Ebü’l-Bekā Muhammed b. Ahmed el-Kureşî eż-Żiyâʾü’l-maʿneviyye ʿale’l-Muḳaddimeti’l-Ġazneviyye (eż-Żiyâʾü’l-maʿnevî ʿalâ Muḳaddimeti’l-Ġaznevî, bk. Süleymaniye Ktp., Ayasofya, nr. 1273; Hacı Beşir Ağa, nr. 280; Esad Efendi, nr. 513, 756, 811), Ahmed b. Hasan el-Kefevî Fetḥu’l-ʿazîzi’l-ġanî fî şerḥi Muḳaddimeti’l-Ġaznevî (Süleymaniye Ktp., Kılıç Ali Paşa, nr. 418) ve Ebû Bekir Seyfü’l-hak b. Muslihuddin el-Bosnevî et-Travnikî Nûrü’n-nebevî (Süleymaniye Ktp., Hacı Beşir Ağa [Eyüp], nr. 72; Şehid Ali Paşa, nr. 818) adıyla şerh yazmışlardır. 2. el-Ḥâvi’l-Ḳudsî. Kudüs’te yazıldığı için “Kudsî” sıfatıyla anılan eser fıkha dair olup üç bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde akaid ve kelâm, ikinci bölümde fıkıh usulüyle ilgili bazı bilgiler verilmektedir. Çok kısa olan bu iki bölümden sonra fıkhî konuların ele alındığı üçüncü bölüm genel fıkıh kitaplarının planına göre düzenlenmiştir. Eserin Süleymaniye Kütüphanesi’nde çeşitli yazma nüshaları mevcuttur (Esad Efendi, nr. 660; Reîsülküttâb Mustafa Efendi, nr. 424, 425; Şehid Ali Paşa, nr. 1017; Yenicami, nr. 408). 3. ʿAḳāʾidü’l-Ġaznevî. Bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi’nde, Ebû Hanîfe’nin el-Fıḳhü’l-ekber’i ile Ebû Ca‘fer et-Tahâvî ve Ebû Hafs en-Nesefî’nin akaid risâlelerinin yer aldığı bir mecmua içinde bulunmaktadır (Bağdatlı Vehbi Efendi, nr. 2028/3). 4. Eḥâdîs̱ü’l-aḥkâm. 5. el-Münteḳā min Ravżati’l-mütekellimîn. Kaynaklarda adı geçmekle birlikte günümüze ulaşıp ulaşmadığı bilinmeyen Ravżatü’l-mütekellimîn fî uṣûli’d-dîn adlı bir diğer eserinin muhtasarı olup kelâmla ilgilidir (bunların yazma nüshaları için bk. , I, 470; Suppl., I, 649). Kaynaklarda ayrıca mukayeseli hukuka dair er-Ravża fi’ḫtilâfi’l-ʿulemâʾ ve usûl-i fıkha dair Kitâb fî uṣûli’l-fıḳh adlı iki eserinden söz edilmektedir.


BİBLİYOGRAFYA

, I, 315-316, 355; III, 409.

, s. 10.

, II, 284-285.

, II, 89-90, 130-131.

, I, 627, 932; II, 1802-1803, 1838.

, s. 40, 43.

, II, 570.

, I, 470; Suppl., I, 649.

, I, 209.

, II, 156.

a.mlf., el-Müstedrek, Beyrut 1406/1985, s. 102.

Ahmet Özel, Hanefi Fıkıh Âlimleri, Ankara 1990, s. 58.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1996 yılında İstanbul'da basılan 13. cildinde, 486-487 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER