İBNÜ’l-FURÂT, Ahmed - TDV İslâm Ansiklopedisi

İBNÜ’l-FURÂT, Ahmed

أحمد بن الفرات
Müellif:
İBNÜ’l-FURÂT, Ahmed
Müellif: KAMİL ÇAKIN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2000
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 28.10.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ibnul-furat-ahmed
KAMİL ÇAKIN, "İBNÜ’l-FURÂT, Ahmed", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ibnul-furat-ahmed (28.10.2020).
Kopyalama metni
180 (796) yılı civarında doğdu (Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XII, 481). Babası da muhaddisti. Küçük yaşta hadis tahsiline başladı ve çok hadis ezberlediği için on sekiz yaşında iken “Reyli küçük hâfız” diye tanındı. Hadis öğrenimi için Bağdat, Basra, Kûfe, Hicaz, Yemen, Şam, Mısır ve Cezîre’yi dolaşarak Abdullah b. Nümeyr, Ebû Dâvûd et-Tayâlisî, Yezîd b. Hârûn, Yahyâ b. Âdem, Abdürrezzâk b. Hemmâm es-San‘ânî, Muhammed b. Yûsuf el-Firyâbî ve Ebû Nuaym Fazl b. Dükeyn gibi muhaddislerden hadis tahsil etti. Kendisinden Ebû Dâvûd es-Sicistânî, İbn Ebû Âsım, Muhammed b. Yahyâ b. Mende ve Abdurrahman b. Yahyâ b. Mende gibi âlimler rivayette bulundu. İlmî seyahatlerini tamamladıktan sonra İsfahan’a yerleşti ve ömrünün son kırk beş yılında burada hadis rivayet etti.

İbnü’l-Furât, meşhur muhaddislerin rivayetlerini önce talebelerinden dinleyerek ezberler, daha sonra onların yaşadığı bölgelere giderek rivayetlerini bizzat kendilerinden dinlerdi. Bağdat’a gittiğinde Ahmed b. Hanbel’in hadis meclisinde uzun süre bulunmuş, İbn Hanbel, Resûlullah’la ilgili rivayetleri ondan daha iyi ezbere bilenin bulunmadığını söylemiştir. İsfahan’a gittiğinde ezberinden binlerce hadis imlâ ettiği, bu hadisler kitaplarıyla karşılaştırıldığında sadece birkaç yerde hata ettiğinin görüldüğü kaydedilen İbnü’l-Furât 1700 kadar hocadan 1.500.000 hadis yazdığını, ancak bunlardan 310’unun rivayetlerini eserlerine aldığını bildirmiştir.

Hadis münekkitleri onu sika, hâfız ve me’mûn olarak değerlendirmiş, ancak İbn Hırâş yalan söylediğini ileri sürmüştür. Bu suçlamayı nakleden İbn Adî, İbnü’l-Furât’ın münker rivayetini bilmediğini, onun doğru sözlü bir hâfız olduğunu söylemiş, Zehebî de İbnü’l-Furât’la ilgili bu suçlamaya kitabında yer verdiği için İbn Adî’yi eleştirmiş, iddiayı ortaya atan İbn Ukde ile İbn Hırâş’ın râfizî ve bid‘atçı olduklarını, sözlerine itibar edilemeyeceğini belirtmiştir. İbnü’l-Furât Şâban 258’de (Haziran 872) İsfahan’da vefat etti.

İbnü’l-Furât’ın günümüze ulaştığı bilinen tek eseri el-Münteḳā min cüzʾih olup Sezgin’in Cüzʾ fîhi aḫbâru Aḥmed b. el-Furât adıyla kaydettiği eserin bir nüshası Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye’de bulunmakta (Mecmua, nr. 51, vr. 40-44), bu risâledeki rivayetleri İbnü’l-Furât’ın cüzünden Zehebî’nin seçtiği belirtilmektedir (Elbânî, s. 89). Müellifin kaynaklarda adı geçen diğer eserleri de şunlardır: el-Müsned, et-Tefsîr, Kerîme bint Abdülvehhâb el-Kureşiyye (ö. 641/1243) tarafından icâzet yoluyla rivayet edilen Eḥâdîs̱ü’l-efrâd.

BİBLİYOGRAFYA
İbn Ebû Hâtim, el-Cerḥ ve’t-taʿdîl, II, 67; İbn Hibbân, es̱-S̱iḳāt, VIII, 36; İbn Adî, el-Kâmil, I, 193; Ebü’ş-Şeyh, Ṭabaḳātü’l-muḥaddis̱în bi-İṣbahân (nşr. Abdülgafûr Abdülhak Hüseyin el-Belûşî), Beyrut 1988, II, 254-258; Ebû Nuaym el-İsfahânî, Ẕikru aḫbâri İṣbahân (nşr. Seyyid Kisrevî Hasan), Beyrut 1410/1990, I, 113-114; Hatîb, Târîḫu Baġdâd, IV, 343-344; İbn Ebû Ya‘lâ, Ṭabaḳātü’l-Ḥanâbile, I, 53-55; İbn Asâkir, Târîḫu Dımaşḳ (Amrî), V, 150-157; a.mlf., el-Muʿcemü’l-müştemil, s. 57; Mizzî, Tehẕîbü’l-Kemâl, I, 422-425; İbn Abdülhâdî, ʿUlemâʾü’l-ḥadîs̱, II, 227-228; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XII, 480-488; a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, II, 544-545; a.mlf., Mîzânü’l-iʿtidâl, I, 127-128; Safedî, el-Vâfî, VII, 280; İbn Hacer, Tehẕîbü’t-Tehẕîb, I, 66-67; Dâvûdî, Ṭabaḳātü’l-müfessirîn (Lecne), I, 62-64; Bedrân, Tehẕîbü Târîḫi Dımaşḳ, I, 435-436; Kettânî, er-Risâletü’l-müsteṭrafe, s. 87; Sezgin, GAS, I, 135; Elbânî, Maḫṭûṭât, s. 89; Abdülazîz İzzeddin es-Seyrevân, Muʿcemü ṭabaḳāti’l-ḥuffâẓ ve’l-müfessirîn, Beyrut 1984, s. 56-57; Bessâm Abdülvehhâb el-Câbî, Muʿcemü’l-aʿlâm, Limasol 1407/1987, s. 60.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2000 yılında İstanbul'da basılan 21. cildinde, 44-45 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER