LEYSÎ

الليثي
Müellif:
LEYSÎ
Müellif: MUSTAFA ERTÜRK
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2003
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.08.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/leysi
MUSTAFA ERTÜRK, "LEYSÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/leysi (24.08.2019).
Kopyalama metni
Tahsil hayatına Buhara’da başladı. Buhârî’nin el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’ini dinlediği Ebû Sehl Abdülkerîm b. Abdurrahman el-Kelâbâzî, Ali b. Ahmed b. Hanbâc, Yûsuf b. Mansûr es-Seyyârî gibi âlimlerden ders aldı. “Rahhâl” diye anılmasından da anlaşılacağı üzere Semerkant, Keş, Belh, Gazne, Herat, Merv, Bûşenc, Nîşâbur, Hemedan, İsfahan ve Irak gibi ilim merkezlerini dolaşarak Muhammed b. Mutahhar el-Hâkānî, Ebû Ömer Muhammed b. Ahmed el-Müstemlî, Ali b. Muhammed ed-Dîneverî, Mansûr b. Abbas et-Temîmî, Ebü’l-Kāsım İbn Mende gibi âlimlerden hadis dinledi. Kendisinden dolaylı olarak hadis rivayet eden Şîrûye b. Şehredâr ed-Deylemî onun 465’te (1073) Hemedan’da bulunduğunu söylediğine göre (İbn Hacer, Lisânü’l-Mîzân, IV, 320) ilmî seyahatlerini hayatının son yıllarına kadar sürdürmüş olmalıdır. Ebü’l-Hüseyin et-Tuyûrî, Ebû Gālib İbnü’l-Bennâ, Ebû Abdullah el-Hallâl ve Ebû Nasr el-Müezzin ondan hadis öğrenen talebelerinden olup Ebü’l-Fazl İbn Hayrûn ile de karşılıklı hadis rivayetinde bulunmuşlardır. Leysî 466’da (1074) Hûzistan’da vefat etti; bu tarih 468 (1076) olarak da zikredilmiş, Ahvaz’da öldüğü de söylenmiştir.

Hadis rivayetinde ihtiyatlı davranması sebebiyle çok az talebesi olan ve çok sayıda hadis yazdığı, bu ilmi iyi bildiği söylenen Leysî hadis hâfızı olmasına rağmen rivayetlerinde tedlîs yapmakla suçlanmış, bid‘at ehline karşı aşırı sevgi beslediği ve kendini çok beğendiği gibi gerekçelerle tenkit edilmiştir. Ancak Zehebî, özellikle Ebû Zekeriyyâ İbn Mende tarafından ortaya atılan bu ithamların sebebini aynı dönemde yaşayan âlimler arasında görülen kıskançlık duygusuyla açıklamakta ve Leysî’nin sika bir âlim olduğunu belirtmektedir (Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XVIII, 408). Bununla birlikte İbn Hacer de Leysî’yi rivayetlerinde tedlîs yapanlar arasında saymaktadır (Taʿrîfü ehli’t-taḳdîs, s. 100).

Ṣaḥîḥayn’ı en iyi bilen âlimlerden biri olduğu ifade edilen Leysî’nin İsfahan’da bulunduğu yıllarda bu iki eseri birleştirmek amacıyla el-Cemʿ beyne’ṣ-Ṣaḥîḥayn adlı bir eser telif ettiği, ayrıca iki eser üzerinde bir müstahrec çalışması yaparak Müsnedü’ṣ-Ṣaḥîḥayn adıyla hacimli bir kitap meydana getirdiği belirtilmektedir.

BİBLİYOGRAFYA
İbnü’l-Esîr, el-Lübâb, III, 138; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XVIII, 407-409; a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, IV, 1235-1236; İbn Hacer, Lisânü’l-Mîzân, IV, 319-320; a.mlf., Taʿrîfü ehli’t-taḳdîs bi-merâtibi’l-mevṣûfîn bi’t-tedlîs (nşr. Abdülgaffâr Süleyman el-Bündârî - M. Ahmed Abdülazîz), Beyrut 1407/1987, s. 100; Süyûtî, Ṭabaḳātü’l-ḥuffâẓ (Ömer), s. 451; Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 782; Kettânî, er-Risâletü’l-müstetrafe (Özbek), s. 18.
Bu madde ilk olarak 2003 senesinde Ankara'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 27. cildinde, 168 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.