MEHMED SÂLİH EFENDİ

Müellif:
MEHMED SÂLİH EFENDİ
Müellif: TAHSİN ÖZCAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2003
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 20.02.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-salih-efendi
TAHSİN ÖZCAN, "MEHMED SÂLİH EFENDİ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-salih-efendi (20.02.2020).
Kopyalama metni
Babası, Galata ve Mısır kadılıklarından mâzul Kırımlı Abdullah Efendizâde Yahyâ Efendi’dir. Anne tarafından Kasımpaşa’da medfun Uşşâkıyye tarikatının kurucusu Hüsâmeddin Uşşâkī soyundan gelmektedir. Tahsilini tamamlayınca Şeyhülislâm Yenişehirli Abdullah Efendi’ye intisap ederek onun damadı oldu.

Mehmed Sâlih Efendi birkaç yıl Haremeyn müfettişliğinde çalıştıktan sonra Galata kadılığına, oradan da mahreç pâyesiyle Halep kadılığına tayin edildi. Muharrem 1148’de (Haziran 1735) Şam kadılığına, 1153’te (1740) Medine kadılığına getirildi; 27 Cemâziyelâhir 1159’da (17 Temmuz 1746) İstanbul kadısı oldu. Şâban 1160’ta (Ağustos 1747) İstanbul kadılığından alındı. Zilkade 1163’te (Ekim 1750) ikinci defa İstanbul kadılığına getirildi; bir ay sonra Anadolu kazaskerliği pâyesini almakla birlikte İstanbul kadılığında bırakıldı ve yaklaşık bir yıl daha bu vazifeyi yürüttü.

7 Şâban 1167’de (30 Mayıs 1754) Anadolu kazaskeri olan ve 10 Şâban 1168 (22 Mayıs 1755) tarihine kadar bu görevini sürdüren Mehmed Sâlih Efendi Rebîülevvel 1171’de (Kasım 1757) Rumeli kazaskeri oldu. 16 Cemâziyelevvel 1171’de (26 Ocak 1758) Damadzâde Feyzullah Efendi’nin azliyle onun yerine şeyhülislâmlığa getirildi. Şeyhülislâmlığı yaklaşık bir buçuk yıl sürdü. 5 Zilkade 1172’de (30 Haziran 1759) Sultan III. Mustafa tarafından azledilerek yerine Çelebizâde İsmâil Âsım Efendi tayin edildi.

Şeyhülislâmlıktan azlinden sonra Kanlıca’daki sahilhânesinde ikamet eden Mehmed Sâlih Efendi 1 Şevval 1175 (25 Nisan 1762) tarihinde ramazan bayramı gecesi vefat etti. Mezarı Kanlıca’da, fetvahânesinin karşısında bulunan Râziye Hatun Damadı Kazasker Mehmed Efendi Medresesi dahilindedir. Kaynaklarda yumuşak huylu, iyi ahlâklı, vakar sahibi ve nüktedan bir kişi olduğu, tasavvufa intisabının bulunduğu kaydedilir. Oğullarından Abdullah Efendi Üsküdar kadılığına, Ahmed Esad Efendi şeyhülislâmlık makamına kadar yükselmiştir. Herhangi bir eseri olduğuna dair kayda rastlanmamıştır.

BİBLİYOGRAFYA
Mecmûa-i Fetâvâ, İstanbul Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet, nr. 576, vr. 75; Şem‘dânîzâde, Müri’t-tevârîh (Aktepe), I, 155; II/A, s. 24, 32, 34; Müstakimzâde, Devhatü’l-meşâyih maa zeyl, İstanbul, ts., s. 100-101; Ayvansarâyî, Hadîkatü’l-cevâmi‘, I, 123; İlmiyye Salnâmesi, s. 531-532; Osmanlı Müellifleri, III, 207; Danişmend, Kronoloji, V, 142; Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, IV/2, s. 485-486; Abdülkadir Altunsu, Osmanlı Şeyhülislâmları, Ankara 1972, s. 141, 150, 169-170; Kāmûsü’l-a‘lâm, IV, 2929, 2931; Münir Aktepe, “Meḥmed Ṣāliḥ Efendi”, EI2 (İng.), VI, 1004.
Bu madde ilk olarak 2003 senesinde Ankara'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 28. cildinde, 526 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.