ŞÂŞÎ, Heysem b. Küleyb - TDV İslâm Ansiklopedisi

ŞÂŞÎ, Heysem b. Küleyb

الهيثم بن كليب الشاشي
Müellif:
ŞÂŞÎ, Heysem b. Küleyb
Müellif: YAVUZ KÖKTAŞ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2010
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 30.09.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/sasi-heysem-b-kuleyb
YAVUZ KÖKTAŞ, "ŞÂŞÎ, Heysem b. Küleyb", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/sasi-heysem-b-kuleyb (30.09.2020).
Kopyalama metni
Aslen Tirmizli veya Mervli olup Şâş’ta (Taşkent) bir yerleşim yeri olan Binkes’te (Bünkes) yaşadığı belirtildiğine göre (Yâkūt, I, 500) burada doğmuş ve çocukluk yıllarını burada geçirmiş olmalıdır. Türkî nisbesiyle de anılır. Hadis tahsili için seyahatlere çıkan Şâşî, Askalân’da Îsâ b. Ahmed el-Askalânî ve Zekeriyyâ b. Yahyâ el-Mervezî’den, Bağdat’ta Abbas b. Muhammed ed-Dûrî ve Abdullah b. Ahmed b. Ziyâd’dan, ayrıca Sâlih Cezere, Ebû Îsâ et-Tirmizî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Ubeydullah el-Münâdî, Muhammed b. Îsâ el-Medâinî, Muhammed b. İshak es-Sâgānî ve Ebû Müslim el-Keccî gibi âlimlerden rivayette bulundu; İbn Kuteybe’den edebî ilimleri öğrendi. Kendisinden Ebû Abdullah İbn Mende, Ebü’l-Kāsım Ali b. Ahmed b. Muhammed el-Huzâî, Ahmed b. Muhammed el-Kelâbâzî, Mansûr b. Nasr es-Semerkandî gibi şahsiyetler hadis rivayet etti. Tirmizî’nin el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’inin tanınmış altı râvisi arasında onun da adı geçmektedir. Ali b. Ahmed b. Muhammed el-Huzâî’nin Şâşî’den Tirmizî’nin eş-Şemâʾil ve el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’i ile İbn Kuteybe’nin Ġarîbü’l-ḥadîs̱’ini rivayet ettiği belirtilir.

Yâkūt el-Hamevî, Şâşî’yi hâfız ve edip şeklinde nitelendirmiş, ilim yolunda çok seyahat ettiğini belirtmek için onun hakkında “rahhâl” kelimesini kullanmış; Zehebî de Şâşî’yi Mâverâünnehir muhaddisi, sika ve hâfız olarak değerlendirmiştir. Sem‘ânî, Şâşî’nin 234 (848-49) yılında Buhara’ya geldiğini ve burada hadis rivayet ettiğini, ardından Şâş’a döndüğünü ve 235’te (849-50) orada öldüğünü kaydediyorsa da hocalarının hemen tamamının 270’li (883-84) yıllarda vefat ettiği dikkate alındığında onun Buhara’ya 234’te değil 334’te (945) gittiği söylenebilir. Kaynaklar vefat yerinin Şâş olduğu hususunda genellikle birleşiyorsa da Zehebî onun Buhara’da öldüğünü kaydetmektedir (Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XV, 360). Şâşî’nin günümüze ulaşan tek eseri 1533 hadis içeren el-Müsned’i olup eserde önce aşere-i mübeşşerenin, daha sonra diğer sahâbîlerin müsnedlerine herhangi bir sıra gözetilmeksizin yer verilmiştir. el-Müsned, Mahfûzurrahman Zeynullah’ın tahkikiyle neşredilmiştir (I-III, Medine 1990).

BİBLİYOGRAFYA
Heysem b. Küleyb eş-Şâşî, el-Müsned (nşr. Mahfûzurrahman Zeynullah), Medine 1410/1990, neşredenin girişi, I, 11-19; İbn Mâkûlâ, el-İkmâl, IV, 276; Sem‘ânî, el-Ensâb (Bârûdî), III, 376; Yâkūt, Muʿcemü’l-büldân, I, 500; Zehebî, Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, III, 848-849; a.mlf., Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XV, 359-360; Cl. Gilliot, “Textes arabes anciens édités en Egypte au cours des années 1990 à 1992”, MIDEO, XXI (1993), s. 456; a.mlf., “Textes arabes anciens édités en Egypte au cours des années 1992 à 1994”, a.e., XXII (1994), s. 310.

Yavuz Köktaş
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2010 yılında İstanbul'da basılan 38. cildinde, 368-369 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER