AHDARÎ

الأخضري
Müellif:
AHDARÎ
Müellif: M. NACİ BOLAY
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 05.12.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ahdari
M. NACİ BOLAY, "AHDARÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ahdari (05.12.2019).
Kopyalama metni
Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. 918 (1512-13) yılında doğduğu tahmin edilmektedir. Cezayir’in Biskire (Biskra) şehrinde vefat etmiştir. Kabri, şehrin güneybatısında bulunan Bentiyus’taki zâviyede olup türbesi halen ziyaret edilmektedir.

Ahdarî daha çok farklı konulara ait manzum eserleriyle ve bunlara kendisinin veya başkalarının yazdığı şerhlerle tanınmaktadır. Onun günümüze intikal eden veya kaynaklarda kendisine nisbet edilen eserlerini şöyle sıralamak mümkündür: 1. es-Süllemü’l-mürevnak fî ilmi’l-mantık. En meşhur eseri olan bu kaside, XIII. yüzyılın büyük mantıkçısı Esîrüddin el-Ebherî’ye ait Îsâġūcî adlı kitabın manzum şeklidir. Yaygın bir şöhrete sahip bulunan ve Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulan es-Süllem’e ilk şerhi yine Ahdarî yazmıştır. Daha sonra üzerinde pek çok çalışma yapılan kasidenin en meşhur şerhi, Demenhûrî tarafından yazılmış olan Îzâhu’l-mübhem min meâni’s-Süllem’dir. Osmanlı âlimlerinden Rifat Efendi tarafından Vesîletü’l-îkan adıyla yapılmış bir Türkçe tercüme ve şerhi de bulunan eser, gerek müstakil olarak gerekse şerhleriyle birlikte birçok defa basılmıştır. es-Süllem’in Fransızca tercümesi de neşredilmiştir (J. D. Luciani, Le Soullam, Cezayir 1921). 2. el-Cevherü’l-meknûn fî (sadefi) selâseti fünûn. Sekkâkî’nin Miftâhu’l-ulûm’unun özeti olan Hatîb el-Kazvînî’ye ait Telḫîṣü’l-Miftâḥ adlı eserin manzum şeklidir. Eser Ahdarî, Demenhûrî, İbrâhim ez-Zebîdî ve Abdullah b. Abdullah el-İzzî tarafından şerhedilmiştir. İsmâil Paşa, şerhlerden biri olan Hilyetü’l-lübbi’l-masûn’un Ahdarî tarafından yapıldığını belirtir (bk. Îżâḥu’l-meknûn, I, 384, 421; Hediyyetü’l-ârifîn, I, 547). Brockelmann ise aynı şerhin Demenhûrî’ye ait olduğunu kaydeder (bk. GAL, II, 488; Suppl., II, 706; krş. Serkîs, Mu‘cem, I, 407). Eserin değişik baskıları vardır (1. bs., Kahire 1290). 3. Nazmü’s-sirâc fî ilmi’l-felek. Astronomi ile ilgili manzum bir eser olup Sahnûn b. Osman el-Venşerîsî tarafından Müfîdü’l-muhtâc adıyla şerhedilmiştir (bk. GAL Suppl., II, 706; Serkîs, Mu‘cem, I, 407). 4. ed-Dürretü’l-beyzâ fî ahseni’l-fünûn ve’l-eşyâ. Hesap ilmi ve ferâize dair bir manzumedir. Muhammed b. İbrâhim Fetâte’nin şerhi ile birlikte basılmıştır (Kahire 1309). 5. el-Muhtasar fi’l-ibâdât (Cezayir 1324). Mâlikî fıkhına göre yazılmış bir ilmihaldir, Muhtasarü’l-Ahdarî olarak da bilinir. Brockelmann’ın Şurûtu’s-salât olarak zikrettiği eser bu olmalıdır. 6. Muvassılü’t-tullâb ilâ kavâidi’l-irâb. Gramerle ilgili bir eserdir (bk. GAL Suppl., II, 706). 7. Esmâullahi’l-hüsnâ. Bu eseri Ahdarî’ye nisbet eden bazı kaynaklar eser ve nüshaları hakkında bilgi vermemektedir.



BİBLİYOGRAFYA
Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 738; II, 998; Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 546-547; Îżâḥu’l-meknûn, I, 384, 421, 456; Brockelmann, GAL, II, 488; Suppl., II, 705-706; a.mlf., “Ahdarî”, İA, I, 156; Serkîs, Muʿcem, I, 406-407; Ziriklî, el-Aʿlâm, Kahire 1373-78/1954-59, IV, 108; Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, Dımaşk 1376-80/1957-61 ⟶ Beyrut, ts. (Dâru ihyâi’t-türâsi’l-Arabî), V, 187-188; Hıfnâvî, Taʿrîfü’l-ḫalef bi-ricâli’s-selef, Beyrut 1402/1982, I, 67; J. Schacht, “al-Ak̲h̲ḍarī”, EI2 (İng.), I, 321.
Bu madde ilk olarak 1988 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1. cildinde, 508 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.