AHFEŞ el-ASGAR

الأخفش الأصغر
Müellif:
AHFEŞ el-ASGAR
Müellif: İNCİ KOÇAK
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 27.01.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ahfes-el-asgar
İNCİ KOÇAK, "AHFEŞ el-ASGAR", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ahfes-el-asgar (27.01.2020).
Kopyalama metni
849’da Bağdat’ta doğdu. Sa‘leb, Müberred, Fazl el-Yezîdî ve Ebü’l-Aynâ’dan ders aldı. 900 yılında geldiği Mısır’dan 912’de ayrılarak Halep’e gitti, daha sonra Bağdat’a geçti ve 315 (927) yılı Şâban veya Zilkade ayında, bir rivayete göre de 316 (928) yılında orada vefat etti. Ölümü hakkında şöyle bir rivayet zikredilir: Ahfeş, devrin meşhur şair ve edibi İbn Mukle’ye giderek yoksulluk içinde bulunduğunu belirtir ve kendisine yardım etmesi için vezir Ebü’l-Hasan Ali b. Îsâ ile konuşmasını rica eder. Bunun üzerine İbn Mukle vezir ile görüşerek fakihlere yapıldığı gibi Ahfeş’e de yardım edilmesini ister. Fakat vezir kalabalık bir topluluğun önünde İbn Mukle’ye hakaret ederek onu kovar. Durumu öğrenen Ahfeş âni bir kalp krizi ile ölür. Talebesi Merzübânî’nin ifadesine göre Ahfeş, gerek rivayet gerekse nahiv ilmi konusunda pek bilgili olmadığı gibi şair de değildi. Kendisine nahiv meseleleriyle ilgili bir soru sorulduğu zaman canı sıkılır, hatta ısrarla bir şey soranı yanından kovardı. İbnü’r-Rûmî’nin onun hakkındaki hicviyeleri meşhurdur. Fakat mizahtan hoşlanan Ahfeş kendisi hakkındaki bu hicivleri kaydeder ve ezberlemeye çalışırdı. Onu kızdıramadığını gören İbnü’r-Rûmî’nin sonunda Ahfeş’i hicvetmekten vazgeçtiği rivayet edilir.

Sîbeveyhi’nin ünlü el-Kitâb’ını şerheden Ahfeş’in Kitâbü’l-Envâʾ, Kitâbü’l-Vâḥid ve’l-cemʿ, Kitâbü’t-Tes̱niye ve’l-cemʿ, Kitâbü’n-Nevâdir, Kitâbü’l-Cerâd, Kitâbü’l-Mesâiyye, Talîkat alâ Kitâbi’n-Nebât li’l-Asmaî; Dârâtü’l-Arab; Kitâbü’l-Emâlî ve el-Mühezzeb gibi eserlerinin adlarına kaynaklarda rastlanmaktadır.

BİBLİYOGRAFYA
İbnü’l-Enbârî, Nüzhetü’l-elibbâʾ (nşr. Muhammed Ebü’l-Fazl), Kahire, 1386/1967, s. 248; Yâkūt, Mu‘cemü’l-üdebâʾ (nşr. Ahmed Ferîd Rifâî), Kahire 1355-57/1936-38 ⟶ Beyrut, ts. (Dâru ihyâi’t-türâsi’l-Arabî), XIII, 246-257; İbnü’l-Kıftî, İnbâhü’r-ruvât (nşr. Muhammed Ebü’l-Fazl), Kahire 1369-93/1950-73, II, 276-278; İbn Hallikân, Vefeyât (nşr. İhsan Abbas), Beyrut 1968-72, III, 301-303; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XIV, 480-482; Süyûtî, Buġyetü’l-vuʿât (nşr. Muhammed Ebü’l-Fazl), Kahire 1384/1964 ⟶ Beyrut 1399/1979, II, 167-168; Keşfü’ẓ-ẓunûn, II, 1382, 1427; Îżâḥu’l-meknûn, II, 274; Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 676; Abdurrahman Fehmi, Medresetü’l-Arab, İstanbul 1304, s. 44; Sezgin, GAS, VII, 353; VIII, 174; IX, 161; Ömer Ferruh, Târîḫu’l-edebi’l-ʿArabî, II, 393-394; Abdülhüseyin el-Fetlî, “el-Aḫfeşü’ṣ-ṣaġīr ʿâlimün naḥviyyün lem yünṣıfhü ehlü ʿaṣrih”, el-Mevrid, X/3-4, Bağdad 1981, s. 33-66; Brockelmann, “Ahfeş”, İA, I, 156; a.mlf. – Ch. Pellat, “al-Ak̲h̲fas̲h̲”, EI2 (Fr.), I, 331.
Bu madde ilk olarak 1988 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1. cildinde, 525 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.