BERKĀNÎ

البرقاني
Müellif:
BERKĀNÎ
Müellif: EMİN ÂŞIKKUTLU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 15.12.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/berkani
EMİN ÂŞIKKUTLU, "BERKĀNÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/berkani (15.12.2019).
Kopyalama metni

336’da (948) Hârizm’e bağlı Berkan kasabasında doğdu. Küçük yaşta yörenin âlimlerinden ders alarak tahsil hayatına başladı. Önceleri daha çok fıkıh ilmine ilgi duydu. Daha sonra büyük bir hevesle hadis ilmine yöneldi. Bağdat, Cürcân, Herat, İsferâyin, Nîşâbur, Merv, Dımaşk ve Mısır gibi ilim ve kültür merkezlerine giderek Dârekutnî, Ebû Alî es-Savvâf, Ebû Bekir el-Katîî, Ebû Bekir el-İsmâilî vb. muhaddislerden hadis okuduktan sonra Bağdat’a yerleşti ve burada hadis dersleri vermeye başladı. Hatîb el-Bağdâdî, Ebû Abdullah es-Sûrî, Ebû Bekir el-Beyhakī, Ebû İshak eş-Şîrâzî gibi tanınmış muhaddisler talebeleri arasında yer aldılar.

Berkānî’nin, gönlündeki Allah sevgisine gölge düşürmesinden endişe ederek, hadis ilmine karşı beslediği aşırı sevgiden kurtulmak maksadıyla kendisi için Allah’a dua edilmesini istediği rivayet edilir. Aynı zamanda iyi bir fıkıh ve dil bilgini olan Berkānî’nin güvenilir kişiliği, kuvvetli hâfızası, kıvrak zekâsı, hadis tahammül*ü ve edâ*sında gösterdiği titizlik ve ciddiyetten övgü ile bahsedilmektedir. İleri gelen talebelerinden Hatîb el-Bağdâdî ondan daha güvenilir bir hadis âlimi görmediğini, Ebü’l-Velîd el-Bâcî de sika ve hâfız olduğunu söylemektedir.

Berkānî, takvâsı ve ibadete düşkünlüğü ile de meşhurdur. Vefatından birkaç gün önce yaklaşmakta olan haram aylar*dan recebde ölmesi için Allah’a dua etti. Duası kabul edilmiş olmalı ki 425 Recebinin ilk günü (22 Mayıs 1034) Bağdat’ta vefat etti ve kalabalık bir cemaatin iştirakiyle Mansûr Camii’nde kılınan cenaze namazından sonra cami civarındaki mezarlığa defnedildi.

Eserleri. 1. el-Müsned. Müsnedü’l-Hârizmî diye de anılan eser Ṣaḥîḥ-i Buḫârî ile Ṣaḥîḥ-i Müslim’deki hadisleri ihtiva etmesi sebebiyle el-Cem‘ beyne’s-sahîhayn* nevine girmektedir. Bilinen yegâne nüshası Haydarâbâd’da Âsafiye Kütüphanesi’nde bulunmaktadır (Hadis, nr. 595). 2. et-Tahrîc li-sahîhi’l-hadîs. Eserin 10 varak hacmindeki bir nüshası İrlanda’nın Dublin şehrindeki Ch. Beatty Kütüphanesi’ndedir (nr. 3890). 3. Suâlâtü Ebî Bekir el-Berkānî ve cevâbâtü’d-Dârekutnî. Cüzʾ fîhi suʾâlâtü Ebî Bekir el-Berkānî diye de anılan bu risâlenin Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde bir nüshası bulunmaktadır (III. Ahmed, nr. 624/12, vr. 104a-106a). Bu eser üzerine yazılan Taʿlîk ʿalâ suʾâlâti’l-Berḳānî li’d-Dârekutnî adlı bir risâle de aynı mecmuanın içinde yer almaktadır (nr. 624/10, vr. 1116-1119).

Berkānî bu eserleri yanında meşhur muhaddislerin rivayet ettikleri hadisleri de ayrı ayrı derlemiştir. Hadislerini derlediği belli başlı muhaddisler şunlardır: Süfyân es-Sevrî, Eyyûb es-Sahtiyânî, Şu‘be b. Haccâc, Ubeydullah b. Ömer, Abdülmelik b. Umeyr, Beyân b. Bişr, Matar el-Verrâk. Mis‘ar b. Kidâm’ın hadislerini derlemeye çalıştığı sırada vefat etmiştir. Fıkıh ilmi sahasında eser verdiği de söylenmektedir.


BİBLİYOGRAFYA

, IV, 373-376.

, II, 156-157.

, I, 387.

, I, 140.

, III, 156.

a.mlf., el-Müştebeh, I, 66.

a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, III, 1074-1075.

a.mlf., Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XVII, 464-468.

, VII, 331.

, IV, 4748.

, I, 231-232.

, I, 600; II, 1682.

, III, 228.

, I, 229.

, II/2, s. 495-498.

Bu madde ilk olarak 1992 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 5. cildinde, 505-506 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.