BUHÂRİYYE - TDV İslâm Ansiklopedisi

BUHÂRİYYE

البخارية
Müellif:
BUHÂRİYYE
Müellif: NİHAT AZAMAT
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 13.05.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/buhariyye
NİHAT AZAMAT, "BUHÂRİYYE", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/buhariyye (13.05.2021).
Kopyalama metni

Tarikatın kurucusu Celâleddin Hüseyin kırmızı elbise giydiği için “el-Ahmer” veya “Sürhpûş” lakabıyla tanınır. Sühreverdiyye tarikatının kurucusu Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî’nin halifesi Bahâeddin Zekeriyyâ el-Mültânî’nin müridi olan Celâleddin Hüseyin, Sühreverdîliğin Hindistan’da yayılmasını sağlayan mutasavvıfların başında yer alır. Hindistan’a Buhara’dan geldiği için Buhârî nisbesini kullanmış ve bu sebeple kurucusu olduğu tarikata Buhâriyye adı verilmiştir. Hz. Ali soyundan gelen Seyyid Celâleddin Buhârî’nin ailesinden birçok mutasavvıf yetişmiştir. Dedesi Celâleddin Sürhpûş’tan ayırt edilmesi için “Celâl-i Sânî” (ikinci Celâl) denilen ve “mahdûm-i cihâniyân” (âlemde var olan her şeyin kendisine hizmet ettiği kişi) unvanıyla anılan torunu Celâleddin Hüseyin b. Ahmed el-Kebîr el-Buhârî’ye (ö. 785/1384) sonraki yüzyıllarda Celâliyye adlı bir tarikat nisbet edilmiştir. Celâl-i Sânî’nin “sânî-i mahdûm-i cihâniyân” unvanıyla tanınan oğlu Burhâneddin Kutb-i Âlem de (ö. 857/1453) bir Buhâriyye tarikatı şeyhi olarak Hindistan’da Sühreverdîliğin yayılmasına hizmet etmiştir. Başlangıçta Sühreverdîliğin tarikat esaslarını takip eden ve Sünnî bir çizgide olan Buhâriyye tarikatı muhtemelen XVII. yüzyıldan sonra Celâl-i Sânî’ye bağlılık iddia eden bir grubun elinde bozulmaya başlamış, önce Kalenderî ve giderek Şiî bir hüviyet kazanmıştır (bk. CELÂLİYYE).


BİBLİYOGRAFYA

, s. 40-41.

Dârâ Şükûh, Sefînetü’l-evliyâʾ, Leknev 1876, s. 116-117.

Abdülhüseyn Zerrînkûb, Cüstücû der Taṣavvuf-i Îrân, Tahran 1357 hş., s. 37.

K. A. Nizami, Religion and Politics in India, Delhi 1974, s. 223-224, 248-251.

A. Schimmel, Islam in the Indian Subcontinent, Leiden 1980, s. 33.

M. Mujeeb, Indian Muslims, New Delhi 1985, s. 139, 287, 298.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul’da basılan 6. cildinde, 377 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER