FELLÂS

الفلاّس
Müellif:
FELLÂS
Müellif: SELMAN BAŞARAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1995
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 12.12.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/fellas
SELMAN BAŞARAN, "FELLÂS", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/fellas (12.12.2019).
Kopyalama metni

160’lı (777) yıllarda Basra’da doğdu. Bazı kaynaklarda Sekkā lakabıyla da anıldığı zikredilmekteyse de bu lakabın dedesi muhaddis Bahr b. Kenîz’e ait olduğu belirtilmektedir. Fellâs küçük yaşta hadis tahsiline başladı. Hammâd b. Zeyd’in derslerine bir süre devam ettikten sonra Süfyân b. Uyeyne, Vekî‘ b. Cerrâh, Yahyâ b. Saîd el-Kattân, Ebû Dâvûd et-Tayâlisî, Abdurrahman b. Mehdî gibi muhaddislerden hadis rivayet etti. 216 (831), 224 (838-39) ve 236 (850-51) yıllarında hadis tahsili için İsfahan’a gitti. Kendisinden başta Kütüb-i Sitte müellifleri olmak üzere Züheyr b. Harb, Ebû Zür‘a er-Râzî, Ebû Hâtim er-Râzî, İbn Ebü’d-Dünyâ, Abdullah b. Ahmed b. Hanbel, Muhammed b. Cerir et-Taberî gibi meşhur âlimler ve hocası Affân b. Müslim rivayette bulundular.

Nesâî, Kādî Hüseyin b. İsmâil el-Mehâmilî, İbn Hibbân ve Dârekutnî Fellâs’ın güvenilir bir hadis hâfızı olduğunu belirtmekte, Basralı hadis hâfızı İbn Mükrem de Basra’da Ali b. Medînî dışında Fellâs gibi bir âlimin yetişmediğini söylemektedir. Hatta bir defasında Yahyâ b. Saîd el-Kattân hadis rivayet ederken yanılmış, ertesi gün bu durum kendisine hatırlatıldığı zaman, İbnü’l-Medînî gibi âlimlerin de bulunduğu toplantıda, hata yapınca kendisini uyarmadığı için Fellâs’a sitem etmiştir.

Fellâs güçlü bir hâfızaya sahip olduğundan rivayet ettiği hadisleri çok defa ezberden naklederdi. Ebû Zür‘a er-Râzî Fellâs’ı hâfıza gücü bakımından İbnü’l-Medînî ve Şâzekûnî ile aynı seviyede tutmuş, Basra’da onlar kadar güçlü hâfızaya sahip başka hiç kimseyi görmediğini söylemiştir. Ebû Hâtim er-Râzî ile Halîfe b. Hayyât Fellâs’ı Ali b. Medînî’den daha üstün ve daha güvenilir saymışlardır. Ali b. Medînî ise Fellâs’ı Yezîd b. Zürey’den hadis rivayet ettiği için tenkit etmiş, Buhârî de onun bu tenkidini dikkate almış olmalı ki Fellâs’ın Yezîd b. Zürey’den naklettiği hadislere el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’inde yer vermemiştir. Ancak âlimlerin çoğu, akranların birbiri hakkındaki tenkitlerine itibar edilmeyeceğini söyleyerek İbnü’l-Medînî’nin Fellâs hakkında yaptığı tenkitleri dikkate almamışlardır.

Gittiği memleketlerde ilim meclisleri kurarak hadis rivayet eden Fellâs’ın bu meclislerine pek çok muhaddis devam etmiştir. Ömrünün sonlarında devrin halifesiyle görüşmek üzere Bağdat’a gittiğinde de kalabalık öğrenci gruplarına hadis rivayet etmiş, ailesinin yanına dönebilmesi için kendisine dua etmelerini istemiş, ancak Basra’ya ulaşamadan 25 Zilkade 249’da (9 Ocak 864) Askerimükrem’de vefat etmiştir.

Fellâs’ın rivayetleri Kütüb-i Sitte’de ve diğer hadis kitaplarında yer almıştır. Buhârî’nin el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’inde kırk yedi, Müslim’in el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’inde iki rivayeti bulunan Fellâs ayrıca hadis ve tefsirle ilgili kitaplar yazmakla beraber bu eserler günümüze ulaşmamıştır. Kaynaklarda onun, Ali b. İsmâil b. Hammâd tarafından kendisinden rivayet edilen Tefsîrü’l-Kurʾân ile , ve el-ʿilel ve et-Târîḫ adlı kitaplarından da söz edilmektedir.


BİBLİYOGRAFYA

, II, 388.

, VI, 249.

, VIII, 487.

, II, 546.

, II, 73-74.

, XII, 207-212.

, II, 122.

, I, 357-358.

a.mlf., Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XI, 470-472.

a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥüffâẓ, II, 487-488.

, s. 453.

a.mlf., Tehẕîbü’t-Tehẕîb, VIII, 80-82.

, II, 19-20.

, II, 120.

, V, 82.

, I, 405.

Bu madde ilk olarak 1995 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 12. cildinde, 309 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.