« Madde sayfasına git

ABDÜLHAMİD II ile İLİŞKİLİ MADDELER

عبد الحميد
Babası
ABDÜLMECİD
Osmanlı padişahı (1839-1861).
Kardeşi ve selefi
MURAD V
Osmanlı padişahı (1876).
Kardeşi ve halefi
MEHMED V
Osmanlı padişahı (1909-1918).
Kardeşi
MEHMED VI
Son Osmanlı padişahı (1918-1922).
Amcası
ABDÜLAZİZ
Osmanlı padişahı (1861-1876).
Yetişmesinde katkısı olan vâlide sultan
PERTEVNİYAL VÂLİDE SULTAN
II. Mahmud’un “beşinci kadını” ve Sultan Abdülaziz’in annesi.
Döneminin devlet adamlarından
MİDHAT PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Döneminin devlet adamlarından
CEVDET PAŞA
XIX. yüzyılın ünlü Türk âlimi ve devlet adamı.
Döneminin devlet adamlarından
HÜSEYİN HİLMİ PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Döneminin devlet adamlarından
SAİD HALİM PAŞA
Osmanlı sadrazamı ve fikir adamı.
Döneminin devlet adamlarından
MÜTERCİM RÜŞDÜ PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Döneminin devlet adamlarından
SAİD PAŞA, Eğinli
II. Abdülhamid’in mâbeyin müşiri.
Döneminin devlet adamlarından
MEHMED MEMDUH PAŞA
II. Abdülhamid dönemi Dahiliye nâzırı.
Döneminin devlet adamlarından
GAZİ OSMAN PAŞA
Plevne müdafaasıyla şöhret kazanan Osmanlı kumandanı ve müşiri.
Döneminin devlet adamlarından
GAZİ AHMED MUHTAR PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Döneminin devlet adamlarından
EDHEM PAŞA, İbrâhim
Osmanlı sadrazamı.
Döneminin devlet adamlarından
GAZİ EDHEM PAŞA
Osmanlı orduları başkumandanı ve Harbiye nâzırı.
Döneminin devlet adamlarından
AHMED VEFİK PAŞA
Türk devlet adamı, Türkiye’nin ilk Türkolog ve Türkçülerinden, lugat âlimi, tiyatro edebiyatının önde gelen bir kurucusu.
Döneminin devlet adamlarından
ÂRİFÎ AHMED PAŞA
Osmanlı başvekili.
Döneminin devlet adamlarından
RECEB PAŞA, Müşir
Osmanlı kumandanı, vali.
Döneminin devlet adamlarından
İBNÜLEMİN MAHMUD KEMAL
Son devir Osmanlı devlet adamları, şairleri, mûsikişinasları ve hattatları üzerine biyografileri ve tarih bilgisiyle tanınmış âlim.
Döneminin devlet adamlarından
SAFFET MEHMED ESAD PAŞA
Osmanlı devlet adamı, Hariciye nâzırı ve sadrazam.
Döneminin devlet adamlarından
SÂDULLAH PAŞA
Osmanlı Devleti’nin Berlin ve Viyana sefiri.
Döneminin devlet adamlarından
SÂDIK MEHMED PAŞA
Osmanlı devlet adamı, Maliye nâzırı ve başvekil.
Yakın hizmetinde bulunan devlet adamı
ŞÂKİR PAŞA
Osmanlı devlet adamı, müşir.
Döneminin devlet adamlarından
CEVAD PAŞA
Osmanlı sadrazamı, müellif.
Döneminin devlet adamlarından
AHMED VESİM PAŞA
Son Osmanlı kaptan-ı deryâsı, Bahriye nâzırı ve hattat.
Takdir ettiği komutan
MEHMED ALİ PAŞA, Müşir
Osmanlı kumandanı.
Türkçe hocası
ÖMER HULÛSİ EFENDİ
Mecelle Cemiyeti reisi, fakih, müderris.
Osmanlı tarihi hocası
AHMED LUTFİ EFENDİ
Osmanlı vak‘anüvis ve şairi.
Şehzadeliğinden itibaren görüştüğü, yakın ilişki içinde olduğu şeyh
OSMAN SELÂHADDİN DEDE
Mevlevî şeyhi, mesnevîhan.
Osmanlı tarihini kaleme almakla görevlendirdiği kişi
MUALLİM NÂCİ
Şair; tenkit, lugat ve edebiyat tarihi çalışmalarıyla tanınan müellif.
Yaptığı hizmetlerden dolayı çeşitli rütbeler verdiği kişi
ÖDÖN SEÇENYİ PAŞA
Osmanlılar’da modern itfaiye teşkilâtının kurucusu, Macar asıllı devlet adamı.
Danışmanlığını yaparak büyük bir servet edinen kişi
VÁMBÉRY, Arminius
Macar Türkologu.
Döneminin önde gelen âlimlerinden, tarikat şeyhi
EBÜ’l-HÜDÂ es-SAYYÂDÎ
İstanbul'a davet ettiği ve maaş bağlattığı âlim
RAHMETULLAH el-HİNDÎ
Hıristiyanlığa yönelik İẓhârü’l-ḥaḳ adlı reddiyesiyle tanınan Hintli âlim.
İrtibatlı olduğu ve Osmanlıya bağlılığını bildiren şeyh
SENÛSÎ, Muhammed Mehdî
Senûsiyye tarikatı şeyhi.
Türbesi II. Abdülhamid tarafından inşa ettirilen şeyh
PÎR MUHAMMED KÜFREVÎ
Nakşibendî-Hâlidî şeyhi.
II. Abdülhamid'i eleştiren oyunu Beyrut'ta sahnelenen kişi
REYHÂNÎ, Emîn b. Fâris
Lübnanlı edebiyatçı ve düşünür.
Altın Mecîdî nişanıyla taltif ettiği âlim
MAĞRİBÎ, Abdülmecîd
Hanefî fakihi ve siyaset adamı.
İstanbul'a davet ettiği, intisab ederek tekke yaptırdığı şeyh
ŞEYH ZÂFİR
Şâzelî-Medenî tarikatı şeyhi.
Osmanlı Devleti’nin New York fahrî başkonsolosluğuna tayin ettiği kişi
WEBB, Muhammed Alexander Russell
Amerikalı müslüman gazeteci.
Aleyhtarlarına karşı neşriyat yapan kişi
OGAN, Mehmet Râif
Dinî ve millî konularda yazıları ve yayınları bulunan fikir adamı, eğitimci, yazar.
Şiirlerinde II. Abdülhamid’i savunarak hal‘inden dolayı üzüntüsünü ifade eden kişi
AHMED MUHARREM
Mısırlı şair.
II. Abdülhamid'in yakın ilgi ve desteğini gören, ancak dönemini "devr-i istibdâd" olarak adlandıran kişi
SAİD BEY, Lastik
Tanzimat ve Meşrutiyet devri gazeteci ve yazarı.
İlk yazılarında II. Abdülhamid'i destekleyen, daha sonra muhalif yazılar yazan kişi
VELİYYÜDDİN YEKEN
Mısırlı eleştirmen ve şair.
Kendisinin hal'i için fetva istendiği zannıyla azlettiği şeyhülislâm
ÖMER LUTFİ EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı.
Mizan gazetesini neşreden kişi
MİZANCI MURAD
Jön Türkler’in önde gelen isimlerinden, fikir adamı, gazeteci ve yazar.
Döneminin muhalif gazetecisi
ALİ EFENDİ, Basîretçi
Osmanlı gazetecisi.
Tahttan indirerek yerine V. Murad'ı çıkarmak isteyen kişi
ALİ SUÂVİ
Siyasî mücadele ve fikir adamı, gazeteci, Yeni Osmanlılar Cemiyeti üyesi ve ilk Türkçülerden.
II. Abdülhamid'e suikast düzenlemeyi planlayan kişi
KURAN, Ahmet Bedevi
Jön Türkler üzerine yayımladığı eserlerle tanınan tarihçi.
Döneminin muhaliflerinden
TEODOR KASAP
Rum asıllı gazeteci, yazar ve çevirmen.
İttihâd-ı Muhammedî Cemiyeti'nin kurucusu
DERVİŞ VAHDETÎ
31 Mart Vak‘ası sorumluları arasında idam edilen, Volkan gazetesinin sahibi ve başyazarı.
ll. Abdülhamid'in hal' kararını veren Meclis-i Milli'nin başkanlığı­nı yapan kişi
SAİD PAŞA, Küçük
Osmanlı başvekili ve sadrazamı.
Hareket Ordusu'nun kumandanı
MAHMUD ŞEVKET PAŞA
II. Meşrutiyet devri sadrazamı.
Hareket Ordusu ile görüşmek için gönderdiği kişi
MEHMED HÂLİS EFENDİ
Ders vekili.
Hal‘ fetvasının ilk müsveddesini yazan kişi
ELMALILI MUHAMMED HAMDİ
Hak Dini Kur’an Dili adlı tefsiriyle tanınan son devir din âlimlerinden.
Hal‘ fetvasını imzalayan kişi
ZİYÂEDDİN EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı.
II. Abdülhamid'in hal' edilme sebepleri hakkında neşriyat yapan kişi
SAÎD el-EFGĀNÎ
Arap dili ve edebiyatı âlimi, araştırmacı ve eğitimci.
Selanik'e sevki esnasında muhafız birliğinin kumandanlığını yapan kişi
OKYAR, Ali Fethi
Mustafa Kemal Atatürk’ün yakın arkadaşı, Türk siyaset adamı.
Selanik'te sürgünde bulunduğu sırada kendisiyle görüşen ve orduya bağışladığı servetini teslim alan kişi
ALİ RIZÂ PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Tahttan indirerek yerine V. Murad'ı çıkarmak için gerçekleştirilen teşebbüs
ÇIRAĞAN VAK‘ASI
Çırağan Sarayı’nda göz hapsinde tutulan V. Murad’ı kaçırma teşebbüsü.
Döneminde yaşanan savaş
PLEVNE MUHAREBELERİ
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında 8 Temmuz-10 Aralık 1877 tarihlerinde Plevne’de yapılan savunma savaşları.
Döneminde yapılan antlaşma
AYASTEFANOS ANTLAŞMASI
Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 3 Mart 1878 tarihinde Ayastefanos’ta (Yeşilköy) yapılan antlaşma.
Döneminde yapılan antlaşma
BERLİN ANTLAŞMASI
Osmanlı Devleti ile İngiltere, Fransa, Rusya, Almanya, Avusturya ve İtalya devletleri arasında 13 Temmuz 1878’de imzalanan antlaşma.
OTUZBİR MART VAK‘ASI
II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesiyle sonuçlanan askerî isyan.
Ayaklanmayı bastırarak II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesini sağlayan ordu
HAREKET ORDUSU
Otuzbir Mart Vak‘ası’nı bastırmak üzere Selânik’ten İstanbul’a gelen ordu.
Döneminde uygulanan yönetim şekli
MEŞRUTİYET
Osmanlılar’da anayasal saltanat dönemi (1876-1922).
Döneminde ilan edilen Osmanlı Devleti'nin ilk anayasası
KĀNÛN-ı ESÂSÎ
1876 yılında kabul edilen Osmanlı Devleti anayasası.
Döneminde kurulan idare
DÜYÛN-ı UMÛMİYYE
Osmanlı genel borçlarına ve bunların ödenmesi için kurulan teşkilâta verilen ad.
JÖN TÜRKLER
Daha çok II. Abdülhamid dönemindeki siyasî muhalefet hareketleri ve bu hareketlere katılan kişi ve gruplar için kullanılan bir tabir.
Muhalifi olan cemiyet
İTTİHAT ve TERAKKÎ CEMİYETİ
1908 İhtilâli’ni düzenleyen ve bu tarihten itibaren 1918’e kadar devletin yönetiminde birinci derecede rol oynayan siyasî cemiyet.
Arap milliyetçiliği ve sömürgeciliğe karşı geliştirdiği politika
İTTİHÂD-ı İSLÂM
XIX. yüzyılın ikinci yarısında özellikle II. Abdülhamid döneminde müslümanlar arasında birlik sağlayarak sömürgeciliğe karşı koymayı amaçlayan siyaset için kullanılan tabir.
Muhaliflerinin oluşturduğu cemiyet
İTTİHÂD-ı MUHAMMEDÎ CEMİYETİ
3 Nisan 1909’da İstanbul’da kurulup kısa süre sonra kapatılan siyasî fırka.
HAMİDİYE ALAYLARI
II. Abdülhamid döneminde Doğu Anadolu’da aşiretlerden oluşturulan hafif süvari birlikleri.
Kurduğu mektep
AŞİRET MEKTEB-i HÜMÂYUNU
Osmanlı Devleti’nde aşiretlere mensup çocukların eğitimi için II. Abdülhamid tarafından 1892’de İstanbul’da kurulmuş olan mektep.
Türk üniversitesinin temelini oluşturan ve II. Abdülhamid döneminde kurulan yüksek öğretim kurumu
DÂRÜLFÜNUN
Osmanlı Devleti’nde XIX. yüzyılda kurulan yüksek öğretim müessesesi.
Yaptırdığı cami
YILDIZ CAMİİ
İstanbul’da Yıldız Sarayı girişinde XIX. yüzyıla ait cami.
Devletin yönetim merkezi haline getirdiği saray
YILDIZ SARAYI
İstanbul’da XIX. yüzyılın sonlarında nihaî şeklini alan saray.
Kurduğu kütüphane
YILDIZ SARAYI KÜTÜPHANESİ
II. Abdülhamid’in Yıldız Sarayı’ndaki şahsî kütüphanesi.
Döneminde kurulan kütüphane
BEYAZIT DEVLET KÜTÜPHANESİ
İstanbul’da Beyazıt Camii yanında devlet eliyle kurulan ilk kütüphane.
Kuruluş masraflarının bir kısmını karşıladığı kurum
DÂRÜLACEZE
Kimsesiz çocukları, yaşlı ve muhtaçları barındırmak amacıyla 1896’da İstanbul’da açılan bir hayır kurumu.
Döneminde kurulan müze
ASKERÎ MÜZE
İstanbul Harbiye’de Osmanlı dönemi silâhlarıyla savaş malzemesinin korunduğu müze.
Döneminde inşa edilen demiryolu
HİCAZ DEMİRYOLU
II. Abdülhamid tarafından 1900-1908 yıllarında Şam ile Medine arasında inşa ettirilen demiryolu.
Yahudi yerleşimine izin vermediği bölge
FİLİSTİN
Akdeniz’in güneydoğu ucunda, Asya ile Afrika arasında köprü konumunda bulunan tarihî bölge.
Döneminde imar faaliyetlerinin gerçekleştirildiği yerleşim yeri
YALOVA
Marmara bölgesinde şehir ve bu şehrin merkez olduğu il.
Hayatının son yıllarını geçirdiği yer
BEYLERBEYİ SARAYI
İstanbul’da Beylerbeyi sahilinde Sultan Abdülaziz tarafından yaptırılan saray.
Defnedildiği yer
MAHMUD II TÜRBESİ, SEBİLİ, ÇEŞMESİ ve HAZÎRESİ
Divanyolu üzerinde XIX. yüzyıla ait mezar külliyesi.
Alman İmparatoru Kaiser II. Wilhelm’in II. Abdülhamid’i ikinci ziyaretinin hâtırası olarak yaptırılan çeşme
ALMAN ÇEŞMESİ
İstanbul’da Sultanahmet Meydanı’nda XIX. yüzyıla ait çeşme.
Beşiktaş'ta tekke yaptırıp âyinlerine katıldığı tarikat
ŞÂZELİYYE
Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî’ye (ö. 656/1258) nisbet edilen tarikat.
Yardım gönderdiği ve tekkelerini tamir ettirdiği tarikat
MEVLEVİYYE
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’ye (ö. 672/1273) nisbet edilen tarikat.
Harem dairesini yeniden inşa ettirdiği tekke
NÛREDDİN CERRÂHÎ TEKKESİ
İstanbul Karagümrük’te XVIII. yüzyılın başlarında inşa edilen Halvetîliğin Cerrâhî kolu âsitânesi ve pîr makamı.
Döneminde açılan mektep
SANÂYİ-i NEFÎSE MEKTEBİ
1883’te İstanbul’da açılan güzel sanatlar öğretim kurumu.
Şeyh Zâfir için yaptırdığı külliye
ŞEYH ZÂFİR KÜLLİYESİ
İstanbul Beşiktaş’ta XX. yüzyılın başında inşa edilen külliye.
Cami, minare ve türbesini şahsi hazinesiyle yeniden yaptırdığı dergâh
TÂCEDDİN DERGÂHI
Ankara’da XVII. yüzyılda Şeyh Tâceddinzâde Mustafa Efendi tarafından yaptırılan ve Mehmed Âkif Ersoy’un içinde İstiklâl Marşı’nı yazdığı dergâh.
Döneminde onarım gören cami
TEŞVİKİYE CAMİİ
İstanbul’da XIX. yüzyılın ortalarında inşa edilen cami.
Yardımlarıyla onarılan tekke
ÜMMÎ SİNAN TEKKESİ
İstanbul’da Eyüp ve Şehremini’de bulunan iki Halvetî-Sinânî tekkesi.
Çeşitli onarımlar yaptırdığı ve türbesini inşa ettirdiği külliye
YAHYÂ EFENDİ KÜLLİYESİ
XVI. yüzyılda İstanbul’da Beşiktaş’ta Şeyh Yahyâ Efendi (ö. 978/1571) tarafından kurulan külliye.
Konuyla ilgili tartışmalar nedeniyle baskısından "imâmet" bahsini çıkarttırdığı eser
AKĀİDÜ’n-NESEFÎ
Ebû Hafs Necmeddin Ömer b. Muhammed en-Nesefî’nin (ö. 537/1142) akaide dair risâlesi.
II. Abdülhamid'e ithaf edilen eser
el-HUSÛNÜ’l-HAMÎDİYYE
Hüseyin el-Cisr’in (ö. 1327/1909) çeşitli akaid konularını yeni ilm-i kelâm metoduyla ele alan Arapça eseri.
II. Abdülhamid'e ithaf edilen ve ödüllendirdiği eser
er-RİSÂLETÜ’l-HAMÎDİYYE
Hüseyin el-Cisr’in (ö. 1909) İslâm dininin itikadî esaslarına, amelî hükümlerinin hikmetlerine ve Hz. Muhammed’in nübüvvetinin ispatına dair eseri.
MÎZAN
Mizancı Murad Bey (ö. 1917) tarafından II. Abdülhamid devrinde çıkarılan siyasî ve kültürel muhtevalı gazete.
MA‘LÛMÂT
II. Abdülhamid döneminde yayımlanan haftalık ilmî ve edebî dergi.
MA‘LÛMÂT
II. Abdülhamid devrinde yayımlanan ilmî, fennî ve edebî muhtevalı haftalık dergi.
ÂFÂK
II. Abdülhamid döneminde yayımlanan ve edebî yönü ağır basan dergi.
Muhaliflerin çıkardığı gazete
VOLKAN
Derviş Vahdetî’nin 1908-1909 yıllarında çıkardığı dinî, siyasî günlük gazete.
SİNEKLİ BAKKAL
Halide Edip Adıvar’ın (ö. 1964) II. Abdülhamid devri İstanbul’unun sosyal ve siyasal hayatını anlatan romanı.
Şahsi teveccühüne nail olan hattat
SÂMİ EFENDİ, İsmâil Hakkı
Osmanlı celî ta‘lik ve celî sülüs hattının son büyük üstadı.
Döneminin ressamlarından
ALİ RIZÂ BEY
Daha çok manzara resimleriyle tanınan Türk ressamı.
Ulu Hakan Abdülhamid Han adlı romanın müellifi
KISAKÜREK, Necip Fazıl
Türk şairi, tiyatro yazarı ve fikir adamı.
Senûsîlerle ilişkilerini kitaplaştıran müellif
ŞEHBENDERZÂDE AHMED HİLMİ
Son dönem Osmanlı fikir adamı.
II. Abdülhamid'e hayranlığı nedeniyle Osmanlı tarihine ilgi duyan kişi
AKSUN, Ziya Nur
Tarihçi, hukukçu ve düşünür.
Hakkında kaside yazan şair
EMİN HİLMİ EFENDİ
İlk Osmanlı Meclis-i Meb‘ûsanı’nın Trabzon mebusu, şair ve yazar.
Doktora tezinde II. Abdülhamid döneminde Anadolu'daki tarımsal dönüşümü inceleyen iktisat tarihçisi
QUATAERT, Donald George
Osmanlı ekonomi tarihçisi.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.