MUHÂCİR b. EBÛ ÜMEYYE - TDV İslâm Ansiklopedisi

MUHÂCİR b. EBÛ ÜMEYYE

المهاجر بن أبي أميّة
Müellif:
MUHÂCİR b. EBÛ ÜMEYYE
Müellif: ZEKERİYA GÜLER
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2005
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 07.12.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/muhacir-b-ebu-umeyye
ZEKERİYA GÜLER, "MUHÂCİR b. EBÛ ÜMEYYE", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/muhacir-b-ebu-umeyye (07.12.2021).
Kopyalama metni

Asıl adı Velîd’dir. Bedir Gazvesi’nde müslümanlara karşı savaştı. Bu savaşta kardeşleri Mes‘ûd ve Hişâm öldürüldü; Hişâm’ın Uhud Gazvesi’nde öldürüldüğü de kaydedilmektedir (Vâkıdî, I, 308). Muhtemelen 5 (626-27) yılında müslüman oldu ve Medine’ye hicret ederek Hz. Peygamber’in hanımlarından olan kız kardeşi Ümmü Seleme’nin yanına gitti. Ümmü Seleme, Resûl-i Ekrem’e Velîd’in muhacir olarak geldiğini söyleyince Resûlullah onun adını değiştirdiğini belirtmek üzere kendisine Muhâcir diye hitap etti, daha sonra da bu adla anıldı. Tebük Gazvesi’ne katılmayan birkaç kişi arasında yer aldığı için Hz. Peygamber ona gücendi; ancak Ümmü Seleme araya girerek mazeretinin bulunduğunu söyleyince kendisini bağışladı. Bazı kaynaklarda Resûl-i Ekrem’in Muhâcir’i Yemen Meliki Hâris b. Abdükülâl’e elçi olarak gönderdiği, huzurunda güzel bir konuşma yapması üzerine Hâris’in İslâmiyet’i kabul ettiği kaydedilmekteyse de (Süheylî, VII, 528) bunun doğru olmadığını söyleyenler vardır (bk. HÂRİS b. ABDÜKÜLÂL). Hz. Peygamber Muhâcir’i zekât toplamak, İslâmiyet’i öğretmek ve şer‘î hükümleri uygulamak için Kinde’ye ve Sadîf’e gönderdi. Daha sonra da San‘a valisi oldu (10/631). Halife Ebû Bekir, Yemen ve Hadramut’ta ortaya çıkan isyan ve irtidad hareketlerini önlemek için gönderdiği orduya Muhâcir’i kumandan tayin etti (11/632). Muhâcir, peygamberlik iddiasında bulunan Esved el-Ansî’ye uyarak irtidad edenlerden Kays b. Mekşûh ile Amr b. Ma‘dîkerib’i yakalayıp halifeye gönderdi. Bunlar tövbe ederek tekrar müslüman oldular ve İslâmiyet’in yayılmasında önemli hizmetler yaptılar. Kinde kabilesinden isyan eden Eş‘as b. Kays’ın üzerine İkrime b. Ebû Cehil ile Muhâcir’in de gönderildiği, Muhâcir’in Nüceyr Kalesi’ni kuşatıp ele geçirdiği, isyanı bastırdığı (12/633) ve Yemen’deki ridde olaylarının bastırılmasında önemli görevler yaptığı bilinmektedir. Resûl-i Ekrem’in nikâhladığı halde birleşmeden boşadığı Esmâ bint Nu‘mân ile daha sonra Muhâcir’in evlendiği, bu sebeple Hz. Ömer’in onları cezalandırmak istediği, fakat Esmâ’nın Hz. Peygamber’le zifafa girmediğini ve ümmehâtü’l-mü’minînden sayılmadığını belirtmesi üzerine Hz. Ömer’in bundan vazgeçtiği rivayet edilmekle birlikte onun Hz. Peygamber’den sonra hiç evlenmediği de kaydedilmektedir (İbn Sa‘d, VIII, 146-147). Muhâcir’in adı Resûlullah’ın kâtipleri arasında da yer almaktadır.


BİBLİYOGRAFYA

, I, 150, 308; III, 973.

, IV, 246-247, 255.

, V, 534-535; VIII, 146-147.

, III, 147, 228-229, 329.

, VII, 528.

, V, 277-278.

a.mlf., el-Kâmil, II, 301, 346, 360, 377-382, 421.

, II, 260.

a.mlf., : ʿAhdü’l-Ḫulefâʾi’r-râşidîn, s. 74.

, VI, 315, 330.

, VI, 228-229.

M. Mustafa el-A‘zamî, Küttâbü’n-nebî, Riyad 1401/1981, s. 110.

Mustafa Fayda, “Ebû Bekir”, , X, 104.

Asri Çubukçu, “Eş‘as b. Kays”, a.e., XI, 455-456.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2005 yılında İstanbul’da basılan 30. cildinde, 389-390 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER