İBN ZİYÂD en-NÎSÂBÛRÎ

ابن زياد النيسابوري
Müellif:
İBN ZİYÂD en-NÎSÂBÛRÎ
Müellif: ŞÜKRÜ ÖZEN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1999
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 18.09.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-ziyad-en-nisaburi
ŞÜKRÜ ÖZEN, "İBN ZİYÂD en-NÎSÂBÛRÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-ziyad-en-nisaburi (18.09.2019).
Kopyalama metni
238 (852) yılının ilk aylarında Nîşâbur’da doğdu. Tahsil için Horasan, Irak, Dımaşk, Mısır ve Hicaz’a gitti. Öğrenimini tamamlayınca Bağdat’a yerleşti. Hadis hocaları arasında Zühlî, Abdullah b. Hâşim et-Tûsî, Ebû Zür‘a er-Râzî, İbn Vâre, Za‘ferânî, Rebî‘ b. Süleyman el-Murâdî, Müzenî, Bekkâr b. Kuteybe, Yûnus b. Abdüla‘lâ es-Sadefî gibi âlimler bulunmaktadır. Ayrıca Müzenî, Rebî‘, Za‘ferânî ve Ebû Abdullah İbn Abdülhakem’den fıkıh öğrenimi gördü.

Güvenilir bir râvi olması yanında fıkıh meselelerini ve sahâbe ihtilâflarını da iyi bilen İbn Ziyâd kendi devrinde Irak Şâfiîleri’nin lideri durumundaydı. Nevevî onu, mezhep imamının usul ve kaidelerine bağlı olarak ictihad yapan “ashâbü’l-vücûh”tan sayar. Dârekutnî, hocaları arasında hadisin sened ve metinlerini ondan daha iyi bilen, fıkıh sahasında da ondan üstün olan birini görmediğini belirtmektedir. Dârekutnî’den başka İbn Şâhin, Da‘lec b. Ahmed, İbnü’l-Muzaffer, Muhallis, İbn Ukde, Hamza el-Kinânî ve Ebû Ali en-Nîsâbûrî gibi birçok âlim kendisinden hadis rivayet etmiştir. 4 Rebîülâhir 324’te (1 Mart 936) vefat eden İbn Ziyâd, Hatîb el-Bağdâdî ile İbnü’l-Cevzî’nin belirttiğine göre Bağdat’taki Bâbülkûfe mevkiinde defnedilmiştir. İsnevî Nîşâbur’da öldüğünü söylüyorsa da ona zaman ve mekân bakımından daha yakın olan Hatîb el-Bağdâdî’nin tesbiti doğru olmalıdır.

Kaynaklarda İbn Ziyâd’ın çeşitli eserler yazdığı belirtilmekle birlikte Müzenî’nin el-Muḫtaṣar’ıyla ilgili Ziyâdât ʿalâ Muḫtaṣari’l-Müzenî adlı kitabından başka herhangi bir eserinin adı zikredilmemektedir. İbnü’l-İmâd, İsnevî’ye atıfta bulunarak Kitâbü’z-Ziyâdât yerine Kitâbü’r-Ribâ adlı bir eserini kaydediyorsa da İsnevî yalnızca birinci eserin adını vermektedir. İbnü’l-İmâd’ın muhtemelen bir hatadan kaynaklanan bu kaydı sebebiyle Ömer Rızâ Kehhâle de bunları iki ayrı eser olarak zikretmiştir (Muʿcemü’l-müʾellifîn, VI, 119). İbn Ziyâd’ın ayrıca Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye’de bir mecmua içinde (nr. 18, vr. 134-151) hadise dair el-Fevâʾid adlı bir eserinin kayıtlı olduğu belirtilmektedir (Elbânî, s. 143).

BİBLİYOGRAFYA
Abbâdî, el-Fuḳahâʾü’ş-Şâfiʿiyye, s. 42; Hatîb, Târîḫu Baġdâd, X, 120-122; Şîrâzî, Ṭabaḳātü’l-fuḳahâʾ, s. 113-114; Sem‘ânî, el-Ensâb (Bârûdî), V, 550-551; İbnü’l-Cevzî, el-Muntaẓam, VI, 286-287; İbnü’l-Esîr, el-Lübâb, III, 341; a.mlf., el-Kâmil, VIII, 328; Nevevî, Tehẕîb, I/2, s. 197-198; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XV, 65-68; a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, III, 819-820; Safedî, el-Vâfî, XVII, 480-481; Yâfiî, Mirʾâtü’l-cenân, II, 288-289; Sübkî, Ṭabaḳāt, III, 310-314; İsnevî, Ṭabaḳātü’ş-Şâfiʿiyye, II, 481; İbn Kesîr, el-Bidâye, XI, 186; İbn Kādî Şühbe, Ṭabaḳātü’ş-Şâfiʿiyye, I, 110-111; Süyûtî, Ṭabaḳātü’l-ḥuffâẓ (Ömer), s. 341-342; Keşfü’ẓ-ẓunûn, II, 1636; İbnü’l-İmâd, Şeẕerât, II, 302; Ziriklî, el-Aʿlâm, IV, 263; Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, VI, 119; a.mlf., el-Müstedrek ʿalâ Muʿcemi’l-müʾellifîn, Beyrut 1406/1985, s. 432; Elbânî, Maḫṭûṭât, s. 143; M. Hasan Heyto, el-İctihâd ve ṭabaḳātü müctehidî eş-Şâfiʿiyye, Beyrut 1409/1988, s. 223.
Bu madde ilk olarak 1999 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 20. cildinde, 468 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.