« Madde sayfasına git

MEHMED IV ile İLİŞKİLİ MADDELER

محمد
Babası
İBRÂHİM
Osmanlı padişahı (1640-1648).
Annesi
TURHAN SULTAN
IV. Mehmed’in annesi vâlide sultan.
Büyükannesi
KÖSEM SULTAN
IV. Murad ve Sultan İbrâhim’in annesi, vâlide sultan.
Hasekisi
GÜLNÛŞ EMETULLAH SULTAN
Osmanlı Padişahı IV. Mehmed’in zevcesi, II. Mustafa ve III. Ahmed’in annesi.
Oğlu
MUSTAFA II
Osmanlı padişahı (1695-1703).
Oğlu
AHMED III
Osmanlı padişahı (1703-1730).
Kardeşi
SÜLEYMAN II
Osmanlı padişahı (1687-1691).
Kardeşi
AHMED II
Osmanlı padişahı (1691-1695).
Veziri
SOFU MEHMED PAŞA
Osmanlı vezîriâzamı.
Veziri
KARA MURAD PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
MELEK AHMED PAŞA
Osmanlı vezîriâzamı.
Veziri
SİYAVUŞ PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
MEHMED PAŞA, Gürcü
Osmanlı vezîriâzamı.
Veziri
TARHUNCU AHMED PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
DERVİŞ MEHMED PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
İPŞİR MUSTAFA PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
SÜLEYMAN PAŞA, Malatyalı
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
MUSTAFA PAŞA, Zurnazen
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
BOYNUEĞRİ MEHMED PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
KÖPRÜLÜ MEHMED PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
KÖPRÜLÜZÂDE FÂZIL AHMED PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
MERZİFONLU KARA MUSTAFA PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
SÜLEYMAN PAŞA, Sarı
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
İBRÂHİM PAŞA, Kara
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
KÖPRÜLÜZÂDE FÂZIL MUSTAFA PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Veziri
HÜSEYİN PAŞA, Deli
Girit serdarı ve sadrazam.
Veziri
SİYAVUŞ PAŞA, Köprülü Damadı
Osmanlı vezîriâzamı.
Tahttan indirilmesi olaylarına karışan veziri
İSMÂİL PAŞA, Nişancı
Osmanlı sadrazamı.
Kılıç kuşandıran şeyhülislâm
ABDÜRRAHİM EFENDİ, Hoca
Osmanlı şeyhülislâmı.
Şeyhülislâmı
KARAÇELEBİZÂDE ABDÜLAZİZ EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı ve tarihçisi.
Şeyhülislâmı
BAHÂÎ MEHMED EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı ve şairi.
Şeyhülislâmı
MEHMED EMİN EFENDİ, Ankaravî
Osmanlı şeyhülislâmı.
Bursa'ya sürgün edilip öldürülen şeyhülislâm
MESUD EFENDİ, Hocazâde
Osmanlı şeyhülislâmı.
Şeyhülislâmı
ÇATALCALI ALİ EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı.
Şeyhülislâmı
DEBBAĞZÂDE MEHMED EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı.
Şeyhülislâmı
MUSTAFA EFENDİ, Bolevî
Osmanlı şeyhülislâmı.
Musâhibi
MÜNECCİMBAŞI, Ahmed Dede
Osmanlı âlimi, müneccim, mutasavvıf ve tarihçi.
Küçük yaşta tahta çıkmasına fetva veren kişi
HANEFÎ MEHMED EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı.
Hocası
YÛSUF EFENDİ, İmam
İmâm-ı sultânî, şair ve bestekâr.
Hocası
MEHMED EFENDİ, Vanî
Vâiz ve müfessir.
Tarih dersleri aldığı kişi
HÜSEYİN EFENDİ, Hezarfen
Ansiklopedist Osmanlı âlimlerinden.
Mimarbaşı
KASIM AĞA
Osmanlı iç siyasetine de karışmış olan Hassa başmimarı.
Kaptan-ı deryâsı
KENAN PAŞA
Osmanlı veziri ve kaptan-ı deryâsı.
Yeniçeri ağası
MUSTAFA PAŞA, Tekirdağlı
Osmanlı sadrazamı.
Padişah şeyhi unvanı verilen kişi
ÜSTÜVÂNÎ MEHMED EFENDİ
Kadızâdeli hareketinin önde gelen liderlerinden, Osmanlı âlimi, vâiz.
Döneminin önemli devlet adamlarından, tarihçi
BEHCETÎ HÜSEYİN
Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa kumandasındaki Osmanlı ordusunun 1089 (1678) yılındaki Çehrin seferi ve fethini anlatan Mi‘râcü’z-zafer adlı eseri kaleme alan Dîvân-ı Hümâyun kâtibi, şair.
Döneminin meşhur tıp âlimi ve mûsikişinası
SÂLİH b. NASRULLAH
Osmanlı tıp âlimi, hekimbaşı.
Döneminin etkili mutasavvıflarından
KARABAŞ VELÎ
Halvetiyye-Şâbâniyye tarikatının Karabaşiyye kolunun kurucusu.
Döneminde Enderun'a alınan devlet adamı
ELMAS MEHMED PAŞA
Osmanlı sadrazamı.
Döneminde Enderun'a alınan devlet adamı
MUSTAFA PAŞA, Bozoklu
Osmanlı vezîriâzamı.
Kızı Hatice Sultan'la evlenen devlet adamı
HASAN PAŞA, Damad
Osmanlı sadrazamı.
IV. Mehmed'in takdirini kazanan ve bazı eserlerini ona ithaf eden âlim
ABDÜLKĀDİR el-BAĞDÂDÎ
Arap edebiyatı tarihçisi ve dil bilgini.
Döneminde etkili olan hareket
KADIZÂDELİLER
XVII. yüzyılda Osmanlılar’da dinî ve içtimaî hareket başlatan vâizler zümresi ve bu harekete verilen ad.
Döneminde çıkan isyan
VAK‘A-i VAKVAKIYYE
Döneminde çıkan isyan
ÇINAR VAK‘ASI
IV. Mehmed devrinde 1656’da yeniçerilerle sipahilerin İstanbul’da çıkardıkları isyana verilen ad.
Yeniçeri ve sipahi ayaklanmalarında konuşmalarıyla isyancıları vazgeçiren kişi
İSMETÎ, Mehmed
Divan şairi, müderris ve kazasker.
Anadolu'da isyan eden ve Köprülü Mehmed Paşa tarafından ortadan kaldırılan kişi
ABAZA HASAN
Osmanlı Devleti tarihinde en büyük Celâlî isyanını çıkaran âsi reisi.
Döneminde ortaya çıkan mesihçilik hareketinin temsilcisi
SABATAY SEVİ
Mesihlik iddia ederek en büyük mesihçilik hareketlerinden birine yol açan ve müslüman olduktan sonra dönme cemaatini kuran yahudi mistik.
Döneminde fethedilen yer
UYVAR
Slovakya’da tarihî bir şehir.
Döneminde fethedilen şehir
KANDİYE
Girit adasında bugün Iraklion (Herakleion) adıyla bilinen tarihî şehir.
Fethettiği kale
KAMANİÇE
Ukrayna’nın Podolya bölgesinde tarihî bir kale şehri.
Döneminde yapılan antlaşma
VASVAR ANTLAŞMASI
Osmanlı Devleti’nin Avusturya ile yaptığı barış antlaşması (9 Ağustos 1664).
Döneminde yapılan antlaşma
BUCAŞ ANTLAŞMASI
Osmanlı Devleti ile Lehistan arasında 18 Ekim 1672’de yapılan antlaşma.
Almanlar'ın mezhep baskılarına karşı yardım isteyen kişi
TÖKÖLİ, İmre
Osmanlılar’a bağlı Orta Macar kralı ve Erdel prensi.
Eserini IV. Mehmed'e takdim eden tarihçi
SOLAKZÂDE MEHMED HEMDEMÎ
Osmanlı tarihçisi, mûsikişinas.
Dönemi hakkında bilgi veren tarihçi
VECÎHÎ HASAN EFENDİ
Osmanlı tarihçisi, şair.
Döneminin olaylarını anlatan tarihçi
MEHMED HALÎFE
XVII. yüzyılda yaşamış Osmanlı tarihçisi.
Ruslara karşı yapılan ilk sefer
ÇEHRİN SEFERİ
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın 1678’de gerçekleştirdiği ve Çehrin Kalesi’nin alınmasıyla sonuçlanan sefer.
Dönemindeki Çehrin seferini anlatan eser
Mİ‘RÂCÜ’z-ZAFER
Behcetî Hüseyin Efendi’nin IV. Mehmed devri ve özellikle 1678 Çehrin Seferi’ne dair eseri.
Döneminin meşhur seyyahı
EVLİYA ÇELEBİ
Büyük Türk seyyahı.
Evliya Çelebi'nin bu dönemde yazdığı eseri
SEYAHATNÂME
Evliya Çelebi’nin (ö. 1096/1685) on ciltten oluşan büyük eseri.
Yakın çevresinde yer alan ve döneminin olaylarını ayrıntılı olarak aktaran kişi
NÂBÎ
Hikemî şiirin divan edebiyatındaki en önemli temsilcisi, şair.
Kendisine kaside sunan şair
NÂİLÎ
Divan şiirinin ve sebk-i Hindî akımının önde gelen isimlerinden.
Dönemin şair ve mûsikişinaslarından
NAZÎM
Na‘tlarıyla tanınan divan şairi, mûsikişinas.
Döneminin meşhur simalarından
ALİ UFKÎ BEY
Leh asıllı bestekâr ve mûsikişinas, Kitâb-ı Mukaddes’i Türkçe’ye ilk çeviren mütercim.
Döneminin meşhur mûsikişinası
HÂFIZ POST
Türk mûsikisinin en güçlü bestekâr ve tanburîlerinden.
Döneminin meşhur bestekârı
ITRÎ EFENDİ, Buhûrîzâde
Türk mûsikisi bestekârı.
Döneminin meşhur bestekârı
ALİ ŞÎRUGANÎ
Türk mûsikisinde en çok dinî eser besteleyen Gülşenî şeyhi.
Döneminin meşhur mûsikişinaslarından
AHMED ÇELEBİ, Na‘ne
Türk bestekârı ve icracısı.
Döneminin meşhur mûsikişinaslarından
AHMED ÇELEBİ, Şîve
Türk bestekârı ve zâkirbaşı.
Döneminin meşhur mûsikişinaslarından
İBRÂHİM EFENDİ, Edirneli
Osmanlı reîsülulemâsı, sultan imamı ve bestekâr.
IV. Mehmed'e ithaf edilen eser
HİZÂNETÜ’l-EDEB
Abdülkādir el-Bağdâdî’nin (ö. 1093/1682) el-Kâfiye şerhinde örnek olarak kullanılan şiirleri açıkladığı eseri.
Yazdığı siyasetname türü eserini IV. Mehmed'e ithaf eden kişi
SARI ABDULLAH EFENDİ
Reîsülküttâb, Mes̱nevî şârihi, âlim ve sûfî.
Mesnevî tarzında yazdığı eserini IV. Mehmed'e sunan şair
SİMKEŞZÂDE FEYZÎ
Divan şairi.
IV. Mehmed’in talebiyle yapılan ilk Türkçe tefsir
TİBYÂN TEFSİRİ
Ayıntâbî Mehmed Efendi’nin (ö. 1111/1699) Kur’ân-ı Kerîm’in ilk Türkçe matbu tefsiri olan eseri.
IV. Mehmed'e takdim edilen eser
el-USÛLÜ’l-MÜNÎFE
Beyâzîzâde Ahmed Efendi’nin (ö. 1098/1687) Ebû Hanîfe’nin itikadî görüşlerini derlediği eseri.
Av merakı nedeniyle tercih ettiği saray
DÂVUD PAŞA SARAYI
İstanbul’da Dâvud Paşa sahrasında inşa edilen kasır etrafında gelişmiş saray.
Defnedildiği annesi Turhan Sultan'ın türbesinin bulunduğu yer
YENİCAMİ KÜLLİYESİ
İstanbul’da XVI. yüzyılın sonlarında inşasına başlanan ve XVII. yüzyılın ikinci yarısında tamamlanan külliye.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.