« Madde sayfasına git

SELİM I ile İLİŞKİLİ MADDELER

سليم
Dedesi
MEHMED II
Osmanlı padişahı (1444-1446, 1451-1481).
Babası
BAYEZİD II
Osmanlı padişahı (1481-1512).
Hanımı, Kanûnî'nin annesi
HAFSA SULTAN
Kanûnî Sultan Süleyman’ın annesi.
Oğlu
SÜLEYMAN I
Osmanlı padişahı (1520-1566).
Torunu
MUSTAFA ÇELEBİ
Kanûnî Sultan Süleyman’ın oğlu.
Kardeşi
KORKUT, Şehzade
Osmanlı şehzadesi.
Babası II. Bayezid ile taht mücadelesine girişen amcası
CEM SULTAN
Osmanlı şehzadesi.
Amcasının türbesi
CEM SULTAN TÜRBESİ
Bursa’da Sultan II. Mehmed’in şehzadesi Cem Sultan’a ait türbe.
Doğduğu yer
AMASYA
Karadeniz bölgesinin iç kesiminde şehir ve bu şehrin merkez olduğu il.
Yirmi dört yıl sancak beyliği yaptığı şehir
TRABZON
Karadeniz bölgesinin Doğu Karadeniz bölümünde şehir ve bu şehrin merkez olduğu il.
Özel hizmetinde bulunan yakın adamı ve sırdaşı
HASAN CAN ÇELEBİ
Türk mûsikisi bestekârı, hânende.
Saltanat mücadelesinde Yavuz Sultan Selim'i destekleyen vezir
HERSEKZÂDE AHMED PAŞA
Osmanlı vezîriâzamı.
Şehzade Ahmed taraftarı olmakla itham edilip idam edilen vezir
KOCA MUSTAFA PAŞA
Osmanlı vezîriâzamı.
Veziri
PÎRÎ MEHMED PAŞA
Osmanlı vezîriâzamı.
Veziri
HADIM SİNAN PAŞA
Osmanlı vezîriâzamı.
Amasya'da meydana gelen olaylar nedeniyle idam edilen vezir
DUKAKİNZÂDE AHMED PAŞA
Osmanlı vezîriâzamı.
Amasya'da meydana gelen olaylar nedeniyle idam edilen devlet adamı
TÂCÎZÂDE CÂFER ÇELEBİ
Osmanlı şairi, münşî ve devlet adamı.
Damadı, kızı Fatma Sultan'ın ilk kocası
KARA AHMED PAŞA
Osmanlı vezîriâzamı.
Damadı, kızı Hatice Sultan'ın kocası
İBRÂHİM PAŞA, Makbul
Osmanlı vezîriâzamı.
Damadı, kızı Şah Sultan'ın kocası
LUTFİ PAŞA
Osmanlı vezîriâzamı.
Taht mücadelesinde yanında yer alan dönemin önemli devlet adamlarından
BIYIKLI MEHMED PAŞA
Doğu Anadolu’nun fethinde büyük rol oynayan Osmanlı devlet adamı ve Diyarbekir beylerbeyi.
Kendisine nasihat etmesi için Kefe'ye gönderilen âlim
SARIGÖREZ NÛREDDİN EFENDİ
Osmanlı âlimi.
Şehzâdesi Süleyman'ın eğitimiyle görevlendirdiği hocası ve imamı
HALÎMÎ ÇELEBİ
Divan şairi.
Döneminin önemli âlimi ve şeyhülislâmı
ZENBİLLİ ALİ EFENDİ
Osmanlı müftüsü ve âlimi.
Döneminin önemli âlimi ve devlet adamı, Kanûnî dönemi şeyhülislâmı
KEMALPAŞAZÂDE
Osmanlı şeyhülislâmı ve tarihçisi.
Hocası Muslihuddin Efendi'nin soyundan gelen ulemâ ailesi
TAŞKÖPRİZÂDELER
Bir Osmanlı ulemâ ailesi.
Ayasofya Camii civarında yaptırdığı medresenin ilk müderrisi
MUHYİDDİN MEHMED, Hatibzâde
Osmanlı âlimi.
Fazilet ve kemalinden bahsettiği, vefatından sonra kitaplarını bir araya getirerek tespitini yaptırdığı ve muhtemelen saray kütüphanesinde muhafaza ettirdiği âlim
MÜEYYEDZÂDE ABDURRAHMAN EFENDİ
Osmanlı âlimi.
Diyarbakır civarındaki aşiretleri Safeviler'e karşı örgütleyerek bölgenin Osmanlı kontrolüne girmesini sağlayan Selimşahnâme yazarı devlet adamı ve tarihçi
İDRÎS-i BİTLİSÎ
Heşt Bihişt adlı eseriyle tanınan müellif, münşî, şair, hattat ve siyaset adamı.
Dönemi hakkında bilgi veren İdrîs-i Bitlisî'nin kaleme aldığı Osmanlı tarihi
HEŞT BİHİŞT
İdrîs-i Bitlisî (ö. 926/1520) tarafından yazılan Farsça Osmanlı tarihi.
Anadolu'daki faaliyetleri nedeniyle şehzadeliğinden itibaren mücadele ettiği hânedan
SAFEVÎLER
İran’da 1501-1736 yılları arasında hüküm süren bir hânedan.
Mücadele ettiği şah
ŞAH İSMÂİL
Safevî Devleti’nin kurucusu ve ilk şahı (1501-1524).
Şah İsmail'in ordusu ile yaptığı savaş
ÇALDIRAN SAVAŞI
Yavuz Sultan Selim ile Safevî Hükümdarı Şah İsmâil arasında Çaldıran ovasında 23 Ağustos 1514’te yapılan meydan savaşı.
Memlük ordusu ile yapılan savaş
MERCİDÂBIK MUHAREBESİ
Osmanlılar ile Memlükler arasında 922 (1516) yılında yapılan savaş.
Mercidâbık Muharebesi'nde mağlup ettiği Memlük sultanı
KANSU GAVRİ
Memlük sultanı (1501-1516).
Memlük ordusu ile yapılan ve Mısır'ın Osmanlı hakimiyetine girişi ile sonuçlanan savaş
RİDÂNİYE SAVAŞI
Osmanlılar’la Memlükler arasında 922 (1517) yılında yapılan meydan savaşı.
Ridâniye Savaşı'nda mağlup ettiği son Memlük sultanı
TOMANBAY
Son Mısır Memlük sultanı (1516-1517).
Mısır seferiyle varlığına son verdiği devlet
MEMLÜKLER
Mısır, Suriye ve Hicaz’da hüküm süren müslüman Türk devleti (1250-1517).
Fethinden sonra Mısır'a tayin ettiği beylerbeyi
HAYIR BEY
Osmanlılar’ın ilk Mısır beylerbeyi.
İskenderiye'de kabul edip görüştüğü Mekke şerifinin oğlu
EBÛ NÜMEY
Mekke emîri.
Mısır'ın fethinden sonra beylerbeyi tayin edilen, daha sonra azledilerek idam edilen vezir
YÛNUS PAŞA
Osmanlı vezîriâzamı.
Şam'da mezarını buldurup türbe, cami ve tekke yaptırdığı sûfî
İBNÜ’l-ARABÎ, Muhyiddin
Tasavvuf ve İslâm düşünce tarihinde büyük etkileri bulunan sûfî müellif.
Şam bölgesinin beylerbeyiliğine getirdiği Memlük emîri
CANBİRDİ GAZÂLÎ
Kanûnî Sultan Süleyman’ın tahta çıkışından hemen sonra ilk büyük isyanı çıkaran eski bir Memlüklü emîri, Osmanlılar’ın Şam beylerbeyi.
Hizmetinde bulunan Selimnâme isimli eserin müellifi, devlet adamı
CELÂLZÂDE MUSTAFA ÇELEBİ
Osmanlı tarihçisi, nişancı.
Dönemi hakkında bilgi veren tarihçi
KEŞFÎ MEHMED ÇELEBİ
Yavuz Sultan Selim’in seferlerini konu alan Selimnâme’nin yazarı, Osmanlı tarihçisi.
Dönemiyle ilgili kaleme alınan eserlere verilen ad
SELİMNÂME
Yavuz Sultan Selim ve dönemiyle ilgili eserlerin genel adı.
Yavuz Sultan Selim adına yazılmış selimnâmeleri ilk defa bir araya getirerek tanıtan tarihçi
TEKİNDAĞ, Şehabeddin
Osmanlı tarihçisi.
Annesinin Ayşe Hatun olduğu bilgisini veren tarihçi
CENÂBÎ MUSTAFA EFENDİ
el-ʿAylemü’z-zâḫir adlı eseriyle meşhur olan Osmanlı tarihçisi.
Mısır seferi hakkında bilgi veren tarihçi
İBN İYÂS
Memlük dönemi tarihçisi.
İbn İyas'ın Mısır'ın Osmanlılar tarafından fethini de anlatan eseri
BEDÂİU’z-ZÜHÛR
İbn İyâs’ın (ö. 930/1524) başlangıcından 928 (1522) yılı sonlarına kadar Mısır tarihini ihtiva eden eseri.
Sırdaşı Hasan Can'ın oğlu, ölümü hakkında bilgi veren; eserinin son kısmı, hakkındaki rivayet ve menkıbelerden oluşan tarihçi
HOCA SÂDEDDİN EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı ve tarihçisi.
Dönemi hakkında bilgi veren eser
TÂCÜ’t-TEVÂRÎH
Hoca Sâdeddin Efendi’nin (ö. 1008/1599) Osmanlı tarihine dair eseri.
Mısır tarihine dair en-Nücûmü’z-zâhire adlı eserini Kemalpaşazâde’ye çevirttiği tarihçi
İBN TAĞRÎBERDÎ
Memlükler dönemi tarihçisi.
Eserini sık sık okuduğu tarihçi
VASSÂF
İlhanlı devri tarihçisi, bürokrat ve edip.
Hakkındaki menkıbevî olaylara temas eden tarihçilerden
ÂLÎ MUSTAFA EFENDİ
Tarihçi, şair, çok yönlü ve zengin sayıda eser vermiş Osmanlı müellifi.
Dönemi hakkında bilgi veren eserlerden
HÜNERNÂME
Seyyid Lokmân’ın (ö. 1010/1601’den sonra) şehnâme tarzında yazdığı tezhip ve minyatürleriyle ünlü eseri.
İran ve Mısır fetihleri hakkında kaleme alınan Bülûğu’l-ereb fî temellüki’s-Sultân Selîm Hân li-arzi’l-'Acem ve’l-'Arab adlı eserin müellifi
İBN FEHD, Muhibbüddin
Tarihçi.
Suriye-Mısır seferi hakkındaki el-Cevâhirü’l-muđıyye fî eyyâmi’d-devleti’l-'Osmâniyye adlı eserin müellifi
İBN SULTÂN
Hanefî fakihi ve tarihçi.
Târîhu’s-Sultân Selîm Hân ma'a’s-Sultân el-Gavrî adlı eserinde Mısır'ın fethini anlatan tarihçi
İBN ZÜNBÜL
Mısırlı saray müneccimi ve tarihçi.
Takdir ve iltifatına mazhar olan Selimname müellifi
İSHAK ÇELEBİ, Kılıççızâde
Osmanlı tarih yazıcılığının önemli eserlerinden olan Selimnâme adlı kitabıyla tanınan divan şairi.
Bedâyiu’l-vekāyi‘ adlı eserinde Yavuz Sultan Selim döneminin sonuna kadar Osmanlı tarihini anlatan tarihçi
KOCA HÜSEYİN
Reîsülküttâb ve Osmanlı tarihçisi.
Eserinde Yavuz Sultan Selim'in icraatları ve Harameyn'e yönelik hizmetlerini anlatan tarihçi
NEHREVÂLÎ
Mekke’ye ve Yemen’e dair eserleriyle meşhur olan tarihçi, hadis ve fıkıh âlimi.
Târîh-i Mısr adlı eserinin son faslında I. Selim’in Tomanbay ile yaptığı savaşları anlatan tarihçi
ABDULLAH ÇELEBİ
XVII. yüzyıl Osmanlı tarihçisi.
Dönemi hakkında bilgi veren tarihçi
ANGIOLELLO, Giovanni Maria
Esir düştüğü Osmanlı ülkesinde uzun süre kalan ve Şark âlemi hakkında çeşitli eserler kaleme alan Venedikli yazar.
Eserinde dönemi ile ilgili önemli bilgi ve belgelere yer veren tarihçi
SANUDO, Marino
Venedik tarihçisi.
Doktora tezinde Suriye'deki fetihlerini inceleyen türkolog
JANSKY, Herbert
Avusturyalı Türkolog ve tarihçi.
Fazlü’d-dâir adlı eserini Yavuz Sultan Selim sunan astronomi âlimi
KONEVÎ, Mehmed
Astronomi âlimi ve muvakkit.
Damadı, kızı Şah Sultan'ın kocası
MERKEZ EFENDİ
Halvetî-Sünbülî şeyhi, âlim.
Torunu, kızı Şah Sultan ile damadı Merkez Efendi'nin oğlu
MERKEZZÂDE AHMED EFENDİ
Halvetî-Sünbülî şeyhi, el-Ḳāmûsü’l-muḥîṭ’in ilk mütercimi.
Büyük saygı duyduğu mutasavvıf
MEVLÂNÂ CELÂLEDDÎN-i RÛMÎ
Mevleviyye tarikatının kurucusu, mutasavvıf, âlim ve şair.
Yavuz Sultan Selim'in Kahire'yi fethettiğinde görüştüğü sûfî
İBRÂHİM GÜLŞENÎ
Halvetiyye-Gülşeniyye tarikatının kurucusu, şair.
Fas sultanı adına elçi sıfatıyla Yavuz Sultan Selim'le görüşen seyyah
HASAN el-VEZZÂN
Batı’da Afrikalı Leon adıyla bilinen Arap seyyahı.
Şiirlerinden örnekler veren tezkire müellifi
RIZÂ, Seyyid Mehmed
Kendi adıyla anılan tezkiresiyle meşhur Osmanlı müellifi.
Farsça şiirlerinin bir kısmını Bârika adıyla tercüme eden mutasavvıf
ŞEYH VASFÎ
Mutasavvıf, şair ve muallim.
Divan'ını neşreden edebiyat tarihçisi
TARLAN, Ali Nihad
Divan edebiyatı araştırmacısı, şair ve yazar.
Değer verdiği şair
ÂHÎ, Benli Hasan
Divan şairi.
Değer verdiği şair
REVÂNÎ
Divan şairi.
Yavuz Sultan Selim için kaside yazan şair
ŞEM‘Î, Prizrenli
Divan şairi.
Yavuz Sultan Selim'e birçok kaside ve gazel verdiği kaydedilen şair
MİHRÎ HATUN
Divan edebiyatı kadın şairlerinden.
Şah İsmail'in zulmünden kaçarak Osmanlı ülkesine gelen ve Yavuz Sultan Selim'in sunduğu gazeli beğenerek müderrisliğe tayin ettiği rivayet edilen âlim
HÂFIZ-ı ACEM
Fıkıh, kelâm ve belâgat sahasındaki şerh ve hâşiyeleriyle tanınan ansiklopedist Hanefî müderrisi, şair ve hattat.
Padişah hekimi olarak seferlerine katılan tabip ve âlim
HAKÎM ŞAH el-KAZVÎNÎ
Tefsir, kelâm ve mantık âlimi, tabip.
Annesi Ayşe Hatun'un mensubu olduğu beylik
DULKADIROĞULLARI
1337-1522 yılları arasında hüküm süren bir Türkmen beyliği.
Oğlu tarafından adına yaptırılan türbe ve cami
SULTAN SELİM CAMİİ ve KÜLLİYESİ
İstanbul’da XVI. yüzyılda Kanûnî Sultan Süleyman tarafından babası Yavuz Sultan Selim adına yaptırılan külliye.
Hanımı Hafsa Sultan tarafından Manisa'da yaptırılan külliye
HAFSA SULTAN KÜLLİYESİ
Klasik devir Osmanlı mimarisinin Manisa’daki en muhteşem örneği.
Kızı Fatma Sultan'ın yaptırdığı mescid
FATMA SULTAN MESCİDİ
İstanbul Topkapı’da XVI. yüzyıla ait mescid.
Cüzzamlılar için kurduğu tekke
MİSKİNLER TEKKESİ
Cüzzamlıların tecrit edildiği mekân, cüzzamhâne; Üsküdar Cüzzamhânesi.
Damadı Çoban Mustafa Paşa tarafından yaptırılan külliye
ÇOBAN MUSTAFA PAŞA KÜLLİYESİ
Gebze’de XVI. yüzyıl kaynaklarının Mimar Sinan’a ait olduğunu yazdıkları külliye.
Kayınpederi, Kırım Hanı olan Mengli Giray'ın türbesi
MENGLİ GİRAY TÜRBESİ
Kırım’da XVI. yüzyıla ait türbe.
Babası II. Bayezid'e karşı yürüttüğü harekatta üs olarak kullandığı, cami, medrese ve hamamlar yaptırdığı şehir
AKKİRMAN
Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin Odesa eyaletinde bir şehir.
Babasına karşı taht mücadelesinin hazırlıklarını yaptığı yerleşim yerlerinden
ESKİ ZAĞRA
Bugün Bulgaristan’da Stara Zagora adıyla anılan eski bir Osmanlı kaza merkezi.
Mısır'ın fethiyle birlikte Osmanlı idaresine geçen bölge
ARABİSTAN
Asya ile Afrika arasında yer alan dünyanın en büyük yarımadalarından biri.
Döneminde Osmanlı idaresine alınan yerleşim yeri
ARAPKİR
Malatya iline bağlı ilçe merkezi.
Döneminde Osmanlı idaresine geçen yerleşim yeri
ARDAHAN
Doğu Anadolu’da Kars iline bağlı ilçe merkezi.
Mercidâbık Zaferi'nden sonra kesin olarak Osmanlı idaresine giren yerleşim yeri
DİVRİĞİ
Sivas iline bağlı ilçe merkezi
Döneminde Osmanlı topraklarına katılan yerleşim yeri
DOĞUBAYAZIT
Ağrı iline bağlı ilçe merkezi.
Çaldıran seferi sırasında savaşsız olarak Osmanlı hâkimiyetine giren şehir
ERZİNCAN
Doğu Anadolu bölgesinde şehir ve bu şehrin merkez olduğu il.
Döneminde Osmanlı yönetimine giren yerleşim yeri
KEMAH
Erzincan iline bağlı ilçe merkezi.
Döneminde bazı bölgeleri Osmanlı hâkimiyetine giren coğrafya
GÜRCİSTAN
Bağımsız Devletler Topluluğu’na üye bir Kafkasya cumhuriyeti.
Mercidâbık Savaşı’ndan sonra Osmanlı hâkimiyetine giren şehir
HALEP
Suriye’nin ikinci büyük şehri.
Mısır seferi sırasında Osmanlı idaresi altına alınan şehir
ŞAM
İslâm dünyasının önemli tarihî şehirlerinden biri, günümüzde Suriye’nin başşehri.
Mısır seferi sırasında Osmanlı hakimiyetine giren şehir
HAMA
Suriye’nin orta kesiminde Âsi ırmağı kıyısında bir şehir.
Mısır seferi sırasında Osmanlı hâkimiyetine giren şehir
HUMUS
Suriye Cumhuriyeti’nin üçüncü büyük şehri.
Mercidâbık Savaşı’ndan sonra Osmanlı hâkimiyetine giren şehir
KUDÜS
Üç ilâhî dinde de önemli bir yere sahip olan ve kutsal sayılan şehir.
Mısır seferi esnasında geçtiği ve bir cami inşa ettirdiği yerleşim yeri
ARÎŞ
Mısır’da Kuzey Sînâ bölgesinin idarî merkezi.
Fethettiği şehir
KAHİRE
Mısır’ın başşehri.
Mısır seferi sonrasında İstanbul'a getirildiği tahmin edilen kutsal emanetlerden
DENDÂN-ı SAÂDET
Hz. Peygamber’in Uhud Gazvesi’nde kırılan dişi.
Mısır'ın fethi ve Hicaz'ın Osmanlı hâkimiyetine girmesiyle Osmanlı padişahına geçtiği kabul edilen devlet başkanlığı görev ve unvanı
HİLÂFET
İslâm tarihinde devlet başkanlığı kurumu.
Yavuz Sultan Selim'den itibaren Osmanlı padişahları tarafından kullanılan unvan
HÂDİMÜ’l-HAREMEYN
Abbâsîler’den sonra kurulan bazı İslâm devletleri hükümdarlarının ve özellikle I. Selim’den itibaren Osmanlı padişahlarının resmî unvanlarından biri.
Hakkında kullanılan unvanlardan
SÂHİPKIRAN
Türk-İslâm devletlerinde cihangir hükümdarlar için kullanılan bir sıfat.
Yahya Kemal'in ilk bölümünde Selimnâme başlığı altında Yavuz Selim dönemi zaferlerini şiirleştirdiği eseri
ESKİ ŞİİRİN RÜZGÂRIYLE
Yahya Kemal’in (ö. 1958) divan şiiri tarzında yazdığı manzumelerinin toplandığı kitap.
Namık Kemal'in Yavuz Sultan Selim'in müstakil biyografisine yer verdiği eseri
EVRÂK-ı PERÎŞÂN
Nâmık Kemal’in bazı hükümdarların hayat hikâyelerini anlattığı tarihî muhtevalı eseri.
İlk bestesi sözleri Yavuz Sultan Selim'in “Sanma şâhım herkesi sen sâdıkāne yâr olur” mısraıyla başlayan ağır aksak usulündeki şehnaz şarkı olan bestekar
SEZGİN, Bekir Sıtkı
Türk mûsikisi ses sanatçısı, bestekâr.
Mesleği
KUYUMCULUK
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.