İLYAS ÇELEBİ

Müellif toplam 88 madde veya madde bölümü telif etmiştir.
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne katkıda bulunduğu ilim dalları:
    Kelâm, Dinler Tarihi, Fıkıh, İslâm Düşüncesi ve Ahlâk, İlimler Tarihi, İslâm Tarihi ve Medeniyeti, Türk Tarihi ve Medeniyeti
Müellifin özgeçmişi
Müellifin özgeçmişi hazırlanıyor...
Müellifin telif ettiği maddeler veya madde bölümleri
BAKICI
Herhangi bir nesneye bakarak kayıp eşya hakkında bilgi verdiği, geçmişe ve geleceğe dair olayları bildiği öne sürülen bir tür kâhin.
el-BEYÂN
Bâkıllânî’nin (ö. 403/1013) mûcize konusunu ayrıntılı bir şekilde ele aldığı eseri.
BEYÂZÎZÂDE AHMED EFENDİ
Osmanlı âlimi ve kazaskeri.
el-EMEDÜ’l-AKSÂ
Ebû Bekir İbnü’l-Arabî’nin (ö. 543/1148) Allah’ın isim ve sıfatlarına dair eseri.
FAL / 2. Bölüm: İslâm'da Fal
Çeşitli tekniklerle gelecekten ve bilinmeyenden haber verme, gizli kişilik özelliklerini ortaya çıkarma sanatı.
FİTEN ve MELÂHİM
Gelecekte ortaya çıkacak sosyal kargaşa, iç savaş gibi önemli olaylar ve kıyamet alâmetlerine dair haberlerle bunlara ilişkin literatürü ifade eden terim.
el-FİTEN ve’l-MELÂHİM
Ebü’l-Fidâ İbn Kesîr’in (ö. 774/1373) fiten ve melâhime dair eseri.
GAYB
Akıl ve duyular yoluyla hakkında bilgi edinilemeyen varlık alanı.
GŪL
Câhiliye Arapları’nda efsanevî bazı varlıklara verilen ad.
HÂDİ’l-ERVÂH
İbn Kayyim el-Cevziyye’nin (ö. 751/1350) cenneti ve oradaki hayatı konu edinen eseri.
HASAN FEHMİ EFENDİ
Osmanlı şeyhülislâmı.
HÂŞİMÎ, Muhammed b. Ahmed
Derkāvî-Alevî şeyhi, âlim.
HAVAS İLMİ
Nesnelerle harf, kelime ve duaların gizli özelliklerinden faydalanarak gaybdan haber verdiği veya varlıklar üzerinde etkili olduğu ileri sürülen bir ilim.
HIZIR / 1. Bölüm
Hz. Mûsâ döneminde yaşayan, kendisine ilâhî bilgi ve hikmet öğretilen kişi.
HIZLÂN
Allah’ın, buyruklarına boyun eğmeyen insanlardan yardımını kesmesi anlamında bir terim.
HIZY
Rezil olma, hor ve hakir duruma düşme anlamında daha çok kâfirler için kullanılan bir Kur’an terimi.
HİCAB / 1. Bölüm
Hakka ve hakikate ulaşmaya, âhiret hayatında Allah’ı görmeye engel olan perde anlamında terim.
HİNDÎ
Eş‘arî kelâmcısı ve Şâfiî fakihi.
el-HUSÛNÜ’l-HAMÎDİYYE
Hüseyin el-Cisr’in (ö. 1327/1909) çeşitli akaid konularını yeni ilm-i kelâm metoduyla ele alan Arapça eseri.
HÜSAMZÂDE MUSTAFA EFENDİ
Osmanlı âlimi.
HÜSEYİN el-CİSR
Suriyeli din âlimi.
HÜSÜN ve KUBUH
İyilikle kötülüğün mahiyetine ve ölçüsüne ilişkin tartışmalara konu olan kelâm, ahlâk ve fıkıh usulü terimi.
İBN KASÎ, Ebü’l-Kāsım
Endülüs’teki tasavvuf akımının temsilcilerinden, Murâbıtlar aleyhindeki “sevretü’l-mürîdîn” hareketinin lideri.
İNŞİKĀKU’l-KAMER
Ayın yarılmasını ifade eden bir Kur’an terimi.
ÎSÂ / 2. Bölüm: KELÂM
Kur’an’da adı geçen ve kendisine kutsal kitap İncil verilen peygamber.
İSİM-MÜSEMMÂ
Allah’ın isimleriyle zâtı arasındaki ilişkiye dair tartışmaları ifade eden kelâm terimi.
İSTİRÂK-ı SEM‘
Şeytanlarla cinlerin gökten haber öğrenmek amacıyla kulak kabartmaları anlamında bir tabir.
İVAZ
Dünyada yaşanan üzüntü ve acılara karşılık âhirette bedel ödeneceğini ifade eden kelâm terimi.
İYÂFE
Câhiliye Arapları’nın kuş uçurmak veya iz sürmek suretiyle kehanette bulunma yöntemi.
KĀDÎ ABDÜLCEBBÂR / 2. Bölüm: KELÂM
Basra Mu‘tezilesi’nin ünlü kelâmcısı ve Şâfiî fakihi.
KÂHİN / 2. Bölüm: KELÂM
Gizli ilimleri bildiğini ve gaipten haber verdiğini ileri süren kişi.
KARÎN
İnsana refakat edip onu mânevî açıdan ve daha çok menfi olarak etkileyen görünmez varlık anlamında Kur’an terimi.
KEMALPAŞAZÂDE / 3. Bölüm: Kelâma Dair Görüşleri
Osmanlı şeyhülislâmı ve tarihçisi.
KEMALPAŞAZÂDE / 5. Bölüm: Eserleri
Osmanlı şeyhülislâmı ve tarihçisi.
KİTÂBÜ’s-SÜNNE
Bazı itikadî konuları muhafazakâr yöntemle ele alan eserlerin ortak adı.
LÂLEZÂRÎ
Osmanlı âlimi, kadı.
LUTUF
İnsanın kendi iradesiyle Allah’a iman edip buyruklarına uymasını kolaylaştıran ilâhî fiil anlamında kelâm terimi.
el-LÜMA‘
Ebü’l-Hasan el-Eş‘arî’nin (ö. 324/935-36) bazı kelâm konularına dair eseri.
MENZİLE BEYNE’l-MENZİLETEYN
Mu‘tezile’nin beş inanç esasından biri.
MUGAYYEBÂT
Akıl ve duyular yoluyla bilinemeyen varlık ve olaylar alanı.
el-MUĞNÎ
Kādî Abdülcebbâr’ın (ö. 415/1025) Mu‘tezile’nin temel görüşlerine dair eseri.
el-MUHASSAL
Fahreddin er-Râzî’nin (ö. 606/1210) kelâma dair eseri.
MUHTASAR / 5. Bölüm: KELÂM
Bir eserin özet halinde kaleme alınmasından meydana gelen telif türü.
MUSKA / 2. Bölüm: KELÂM
İnsanı kötü güçlerin etkisinden koruduğuna veya kısmet sağladığına inanılan, farklı biçimlerde ve taşınabilir nitelikte nesnelere verilen ad.
MU‘TEZİLE
İtikadî meselelerin yorumunda akla ve iradeye öncelik veren kelâm mezhebi.
NAZAR / 2. Bölüm
Bir şeye özenme, imrenme veya kıskançlıkla bakan kimsenin bakışlarıyla zarar verecek şekilde onu etkilemesi.
NAZZÂM
Basra Mu‘tezile ekolünün ileri gelen kelâmcılarından, Nazzâmiyye kolunun kurucusu.
NİHÂYETÜ’l-İKDÂM
Şehristânî’nin (ö. 548/1153) kelâma dair eseri.
NİHÂYETÜ’l-UKŪL
Fahreddin er-Râzî’nin (ö. 606/1210) kelâma dair eseri.
NÎSÂBÛRÎ, Selmân b. Nâsır
Eş‘arî kelâmcısı.
er-RAVZATÜ’l-BEHİYYE
Ebû Azbe’nin (ö. 1172/1759) Mâtürîdiyye ile Eş‘ariyye arasındaki görüş ayrılıklarına dair eseri.
REMİL
Kum üzerine çizgiler çizerek bakılan bir fal çeşidi, kum falı.
er-RİSÂLETÜ’l-HAMÎDİYYE
Hüseyin el-Cisr’in (ö. 1909) İslâm dininin itikadî esaslarına, amelî hükümlerinin hikmetlerine ve Hz. Muhammed’in nübüvvetinin ispatına dair eseri.
RUKYE
Hastalık ve kötülüklerden korunmak veya kurtulmak amacıyla dua okuyup üfleme anlamında bir terim.
SÂHİB b. ABBÂD
Büveyhî veziri, âlim, edip ve şair.
SIFAT
Allah’ın insanlarca bilinebilmesi için zâtına nisbet edilen mâna ve mefhumlar anlamında kelâm terimi.
SÜNNET / 2. Bölüm: Kelâm
Hz. Peygamber’in söz, fiil ve onaylarının ortak adı, şer‘î delillerin ikincisi.
SÜNNETULLAH
Allah’ın tabiatı yaratıp devam ettirmek ve toplum hayatını düzenlemek üzere koyduğu kanunlar anlamında bir Kur’an terimi.
ŞEHÂDET ÂLEMİ
Duyularla idrak edilen varlıklar dünyası anlamında bir terim.
ŞERHU’l-USÛLİ’l-HAMSE
Kādî Abdülcebbâr’ın (ö. 415/1025) Mu‘tezile mezhebince benimsenen beş inanç esasını açıkladığı eseri.
ŞEYTAN / 1. Bölüm
İnsana musallat olup onu saptırmaya çalışan ruhanî varlık.
ŞİBLÎ, Bedreddin
Hanefî fakihi.
ŞUABÜ’l-ÎMÂN
Kâmil imanın oluşmasını sağlayan dinî davranışları konu alan bir telif türü.
TILSIM
Aktif semavî güçlerin pasif yer güçleriyle temasa geçerek onları etkilemesinden söz eden sanal bir ilim.
USÛL-i HAMSE
Mu‘tezile mezhebinin beş inanç esasını ifade eden tabir.
el-USÛLÜ’l-MÜNÎFE
Beyâzîzâde Ahmed Efendi’nin (ö. 1098/1687) Ebû Hanîfe’nin itikadî görüşlerini derlediği eseri.
VEFK
Harf, rakam, kelime, esmâ-i hüsnâ, âyet ve sûrelerin belli bir düzene göre kareler içine yazılarak bunda bâtınî mânalar arayan bir tılsım türü.
YAZICIOĞLU MEHMED EFENDİ / 2. Bölüm: Bazı Görüşleri
Daha çok Muhammediyye adlı eseriyle tanınan Osmanlı mutasavvıf şairi.
YE’CÛC ve ME’CÛC
Zülkarneyn döneminde ortaya çıkan ve kıyametin kopmasına yakın dönemde zuhur ederek yeryüzünde bozgunculuk yapacak olan topluluk.
YILDIZNÂME
Gezegenlerin konum ve hareketlerinin dünyadaki olayları ve insanların kaderini etkilediği inancına dayanan fallara dair eserlerin Türkçe’deki ortak adı.
ZÂYİRÇE
Yıldızların hareket ve konumlarını gösteren cetvel, bu tür cetvellere dayanarak istikbali keşfetme yöntemi.
ASHÂBÜ’l-MAÂRİF
İnsandaki bilginin zaruri olduğunu, Allah hakkındaki bilginin de bu konumda bulunduğunu savunan bazı Mu‘tezile kelâmcılarına verilen ad.
EZELİYET
Allah Teâlâ’nın başlangıcının olmadığını ifade eden bir terim.
KELİME-i ŞEHÂDET
Allah’tan başka ilâh bulunmadığına, Hz. Muhammed’in O’nun kulu ve elçisi olduğuna inanmayı ve bunu sözle belirtmeyi ifade eden bir terkip.
MUAHEZE
Cenâb-ı Hakk’ın kişiyi hatası ya da günahı sebebiyle kınaması veya cezalandırması anlamında bir Kur’an terimi.
ÖZLER, Mevlüt
İlâhiyatçı.
SERMEDÎ
Zamanın sonsuz olduğunu ifade eden kelâm ve felsefe terimi.
SIFÂTİYYE
İlâhî sıfatların Allah’a nisbetini benimseyenlere verilen ad.
ŞEYHZÂDE, Abdürrahim
Osmanlı dönemi kelâm âlimi.
TEZKİRETÜ’l-KURTUBÎ
Muhammed b. Ahmed el-Kurtubî’nin (ö. 671/1273) ölüm ve âhiret ahvaline dair eseri.
TOPALOĞLU, Bekir
Kelâm âlimi, TDV İslâm Ansiklopedisi’nin kurucularından, idarî ve ilmî sorumlularından.
URYÂNÎ OSMAN EFENDİ
Osmanlı âlimi.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.